سمیه خاتونی– «فرمانروای آب» انیمیشنی سه ‌بعدی در ژانر رئال است که در سال ۱۳۹۷ تولید و در ۸ مرداد ۱۴۰۴ در سینماهای سراسر کشور اکران شد. این اثر به نویسندگی و کارگردانی مجید اسماعیلی، تهیه‌کنندگی مجتبی امینی و با مجری‌گری حسین سلطانی در استودیو آوین رسانه ساخته شده و داستان آن درباره تلاش گروهی از جوانان ایرانی برای آزادسازی نیروهای سازمان ملل از دست تروریست‌ها در نزدیکی شهر سامرا است. شخصیت محوری داستان، فرید، رهبری این مأموریت را برعهده دارد و روایت به موضوعاتی مانند اقتدار دفاعی ایران و وحدت اسلامی می‌پردازد. مجید اسماعیلی همچنین از برنامه‌ریزی برای ساخت قسمت دوم این انیمیشن خبر داده است. در گفت‌وگوی روزنامه صبا، سید محمود صدیقی (کارگردان فنی) درباره ساخت و ویژگی‌های فنی و هنری این اثر با جزئیات صحبت کرده‌اند.

پروژه‌ی «فرمانروای آب» چه زمانی به پایان رسید و در آن مقطع با چه شرایط فنی و سخت‌افزاری مواجه بودید؟

این پروژه در سال ۱۳۹۷ به پایان رسید. البته ما از سال‌های ۹۴ تا ۹۶ به طور جدی درگیر تولید آن بودیم. در آن مقطع شرایط سخت‌افزاری و نرم‌افزاری بسیار محدودتر از امروز بود. نه خبری از هاردهای سرعت بالا بود، نه از رم‌های حجیم، و پردازنده‌ها نیز توان پردازشی محدودی داشتند. نرم‌افزارهای رندرینگ که تازه وارد بازار شده بودند، هنوز در نسخه‌های آزمایشی به سر می‌بردند و بسیاری از امکاناتشان به مرحله نهایی نرسیده بود. ما دقیقاً در چنین شرایطی کار را آغاز کردیم.

چه تفاوتی میان طراحی کاراکترهای فانتزی و کاراکترهای انسانی در روند تولید وجود داشت؟

در کاراکترهای فانتزی، جزئیات بسیار ساده‌تر است؛ مثلاً صورت‌ها گرد و ساده هستند یا موها بسیار محدود طراحی می‌شوند. اما وقتی سراغ کاراکتر انسانی می‌رویم، موضوع کاملاً متفاوت می‌شود. عضلات صورت، حرکت‌های زیر چشم، برجستگی‌های ریز پوست و حتی نحوه‌ی انعکاس نور در لایه‌های پوست باید به‌دقت شبیه‌سازی شود. اگر این جزئیات وجود نداشته باشد، شخصیت انسانی برای مخاطب باورپذیر نخواهد بود. همین موضوع فرایند کار را بسیار پیچیده‌تر می‌کرد.

با توجه به محدودیت‌ها، چه مسیری را برای اجرای جلوه‌های فنی انتخاب کردید؟

ما امکان همکاری با شرکت‌های خارجی یا دسترسی به نرم‌افزارهای اختصاصی آن‌ها را نداشتیم. بنابراین مجبور بودیم با همان نرم‌افزارهایی که در بازار موجود بود کار کنیم. البته سخت‌افزارهای ما ضعیف هم نبودند، اما توان پردازش آن‌ها به کارهای رئال و پیچیده نمی‌رسید. بخشی از انیمیشن‌ها باید به ‌صورت دستی اجرا می‌شد، اما در بسیاری از صحنه‌ها محاسبات فیزیکی الزامی بود. برای نمونه، حرکت آب روی زمین، افتادن پارچه، حرکت لباس روی بدن شخصیت، یا پخش دود و آتش و.. باید با موتورهای شبیه‌سازی محاسبه می‌شدند و امکان انیمیت دستی وجود نداشت. فرایند رندر هم چالش بزرگ دیگری بود. در آن زمان تنها چند کامپیوتر قدرتمند در اختیار داشتیم و هر فریم از هر ثانیه فیلم، بین یک تا نه ساعت زمان رندر نیاز داشت. برای مثال، هر ثانیه فیلم شامل ۲۴ فریم است و هر فریم با جزئیات بالا محاسبه می‌شد. با همکاری سازمان‌ها و ارگان‌های دولتی، سخت‌افزارهای پیشرفته‌ای در اختیار تیم قرار گرفت که با پردازش‌های چند هسته‌ای توانستیم رندر نهایی را انجام دهیم. این فرایند در آن زمان از نظر بودجه و زمان، معادل تولید انیمیشن‌های چند میلیون دلاری خارجی بود.

چگونه توانستید تعادل بین واقع‌گرایی فنی و فضای نمادین فیلم برقرار کنید؟

فیلم شامل بخش‌های واقعی و تاریخی مانند تخریب سامرا و حضور کارشناسان سازمان ملل است، اما در کنار آن، صحنه‌هایی کاملاً نمادین و رویاپردازانه نیز طراحی شده است؛ مثلاً رویایی که در آن آب و آتش به شکل استعاری برخورد می‌کنند یا فضایی که در بیابان شکل گرفته است. انیمیشن و جلوه‌های ویژه این امکان را می‌دهند که تصاویر غیرواقعی بسازیم که در عین حال باورپذیر بوده و با روایت فیلم هماهنگ باشند.با ورود فناوری‌های نوین مانند هوش مصنوعی، هنوز تولید انیمیشن بلند و واقع‌گرایانه با همان سطح جزئیات و تعاملات پیچیده به‌صورت خودکار ممکن نیست. هوش مصنوعی در حال حاضر به عنوان ابزاری کمکی وارد این حوزه شده، اما برای آموزش جزئیات حرکات کاراکتر، حالات چهره و تعاملات پیچیده، همچنان نظارت و دست‌کاری انسانی ضروری است. ریسک در تصویرسازی جزئی از فرآیند خلاقیت است؛ هر اثر ماندگار، بخش‌هایی از آن با نوآوری‌ها و ریسک‌های جدید شکل گرفته که با ذائقه مخاطب هم‌خوانی داشته است. همان‌طور که شخصیت‌های نمادین و جلوه‌های ویژه در سینما توانسته‌اند در ذهن مخاطب بنشینند، تلاش ما نیز بر این بود که انیمیشن هم واقع‌گرایانه باشد و هم فضای نمادین و ایدئولوژیک فیلم را به خوبی منتقل کند.