معصومه دهقان _ جشنواره فیلم کوتاه تهران هر ساله میزبان آثار متنوعی از فیلم‌سازان جوان و حرفه‌ای است و فرصتی برای به نمایش گذاشتن استعدادهای نوظهور سینمای ایران به حساب می‌آید. در این میان، فیلم کوتاه «مرگ مقدس» به کارگردانی مهدی هادی‌زاده یکی از آثاری است که در این دوره از جشنواره حضور دارد. به این بهانه با هادی‌زاده، از مسیر پرچالش فیلم‌سازی، تجربیاتش در تولید فیلم «مرگ مقدس» که اقتباسی از «کمدی الهی» دانته است و همچنین نقدهایی که به نحوه تعامل جشنواره با فیلم‌سازان کوتاه و تولیدات سینمایی بلند دارد، سخن گفته‌ایم.

کمی از پیشینه هنری‌تان بگویید.

دو سال پیش با فیلم اولم به نام «داستان امشب» که یک فیلم کمدی فانتزی بود، وارد جشنواره فیلم کوتاه تهران شدم. بعد از آن، با فیلم «مرگ مقدس» که اقتباسی از کتاب «کمدی الهی» دانته است، دوباره در جشنواره شرکت کردم. این فیلم دومین اثر من است و خوشبختانه توانستم مجدداً در این جشنواره حضور پیدا کنم. در واقع، مسیر فیلم‌سازی من از سال ۹۹ و در دوران کرونا شروع شد. ابتدا در انجمن سینمای جوانان تهران آزمون دادم و پذیرفته شدم. سپس دوره‌های تخصصی‌تر را در موسسات مختلف گذراندم و تجربه‌های زیادی از جمله کار در سریال‌ها و فیلم‌های سینمایی داشتم که این مسیر به فیلم‌سازی جدی من کمک زیادی کرد.

آیا تحصیلات آکادمیک در زمینه سینما داشتید؟

خیر، من در واقع مهندسی متالورژی خواندم و بعد از فارغ‌التحصیلی وارد انجمن سینمای جوانان شدم. تحصیلات آکادمیک من هیچ ارتباطی با سینما نداشت و تنها دوره‌هایی که گذراندم، مربوط به انجمن سینمای جوانان و موسسات مختلف سینمایی بود.

در مورد فیلم «مرگ مقدس» بگویید. چرا این داستان را انتخاب کردید و چه ویژگی خاصی در آن وجود داشت که برای شما جذاب بود؟

من همیشه علاقه زیادی به فیلم‌هایی داشتم که بر اساس «سفر قهرمان» نوشته می‌شوند؛ از جمله آثار مشهور مانند «جنگ ستارگان»، «ارباب حلقه‌ها» و «آواتار». این مدل داستان‌گویی همیشه در ذهن من بود که آیا می‌توان در قالب یک فیلم کوتاه هم سفر قهرمان را به تصویر کشید؟ بعد از مطالعه بیشتر، به کتاب «کمدی الهی» دانته برخوردم که داستانی مشابه سفر قهرمان دارد و به نوعی سفر روحی انسان از دنیای فانی به دنیای دیگر را روایت می‌کند. این ترکیب برای من جذاب شد و تصمیم گرفتم آن را به تصویر بکشم. این فیلم سفر انسانی است که با مرگ مواجه می‌شود و به دنیای برزخ، جهنم و بهشت سفر می‌کند تا پاسخ سه سؤال مهم زندگی‌اش را بیابد.

نوشتن فیلمنامه چه پروسه‌ای داشت و چقدر زمان برد؟

پروسه نوشتن فیلمنامه زمان زیادی برد. شاید حدود یک سال یا حتی بیشتر تحقیق و مطالعه روی کتاب «کمدی الهی» و دیگر منابع مرتبط به این موضوع طول کشید. ترجمه‌های مختلف کتاب، تفاوت‌های جزئی در متن، انتخاب لوکیشن‌ها و تطبیق فیلمنامه با مفاهیم «سفر قهرمان» باعث شد که نوشتن فیلمنامه طولانی شود. همچنین، پیدا کردن لوکیشن‌هایی که بتوانند با نقاشی‌های مختلف از این کتاب مطابقت داشته باشند، کار دشواری بود.

فیلم‌برداری فیلم در چه مدت زمان و کجا انجام شد؟

تولید فیلم حدوداً یک سال و نیم زمان برد. پیش‌تولید حدود چهار ماه بود و پروسه پس ‌تولید نزدیک یک سال به طول انجامید. فیلم‌برداری در چندین لوکیشن مختلف در اطراف تهران و شهریار انجام شد. چون نیاز به مکان‌های خاص داشتیم، مجبور شدیم در فازهای مختلف و در زمان‌های متفاوت فیلم‌برداری کنیم تا بتوانیم لوکیشن‌های مورد نظر را در شرایط آب‌و‌هوایی مناسب داشته باشیم.

با چه چالش‌هایی در فرآیند تولید روبه‌رو شدید؟

چالش‌های زیادی داشتیم، به خصوص در انتخاب لوکیشن‌های خاص. یکی از لوکیشن‌ها که بسیار لاکچری و گران‌قیمت بود، به دلیل محدودیت بودجه و زمان، با مشکلاتی مواجه شد. اما در کل، تولید فیلم به‌طور کلی خوب پیش رفت و مشکلات خاصی نداشتیم.

در طول این فرآیند آیا به دنبال تهیه‌کننده یا حمایت مالی بودید؟

بله، در پیش‌تولید برای انجمن سینمای جوانان درخواست دادم که متأسفانه رد شد. در پس‌تولید هم مجدد درخواست حمایت از انجمن سینمای جوانان کردیم و منتظر جواب انجمن سینمای جوانان بودیم که پس از چندین ماه خبری نشد، اما در نهایت با حمایت‌های محدود چند سرمایه‌گذار، خودم توانستم فیلم را تکمیل کنم.

هزینه‌های تولید این فیلم به چه میزان بود؟

وقتی فیلم‌های کوتاه دیگر با بودجه‌های بسیار بالا ساخته می‌شدند، علی‌رغم پروداکشن بزرگ و ژانر خاص فیلم، من تصمیم گرفتم فیلم را با هزینه‌ای بسیار پایین تولید کنم. فیلم ما با هزینه‌ای حدود ۳۵۰ میلیون در طی ۱۶ ماه تولید شد. این فیلم در مقایسه با دیگر فیلم‌هایی که در جشنواره حضور دارند و هزینه‌های زیادی داشتند، با هزینه‌ای بسیار پایین‌تر و معقول‌تر تهیه و تولید شده است. اما در نهایت به کمک سرمایه‌گذاران کوچک و مدیریت هزینه‌ها توانستیم فیلم را به اتمام برسانیم.

با توجه به تجربه شخصی‌تان، آیا جشنواره‌های فیلم کوتاه توانسته‌اند نقشی واقعی در پیوند میان فیلم‌سازان جوان و بدنه تولید سینمای حرفه‌ای ایفا کنند؟

به‌طور کلی، جشنواره‌های فیلم کوتاه به فیلم‌سازان این فرصت را می‌دهند که آثار خود را به نمایش بگذارند، اما در سینمای بلند، تهیه‌کنندگان و سرمایه‌گذاران به جشنواره‌ها و جوایز اهمیتی نمی‌دهند. در حال حاضر، حتی اگر شما در جشنواره‌ای موفق باشید، این نمی‌تواند تأثیر زیادی در جذب سرمایه‌گذار یا تهیه‌کننده برای سینمای بلند داشته باشد.

آیا برنامه‌ای برای ارسال فیلم به جشنواره‌های خارجی دارید؟

بله، پس از پایان جشنواره فیلم کوتاه تهران، ما قصد داریم که فیلم را به جشنواره‌های خارجی ارسال کنیم. برنامه‌ریزی‌هایی داریم که پخش جهانی فیلم از اواسط نوامبر آغاز شود.

به عنوان صحبت پایانی آیا فکر می‌کنید جشنواره فیلم کوتاه تهران آن‌طور که باید، از فیلم‌سازان جوان برای ورود به بدنه اصلی سینما حمایت می‌کند؟

امیدوارم که مسئولین جشنواره فیلم کوتاه تهران به نکات گفته‌شده توجه کنند. متأسفانه جشنواره فیلم کوتاه تهران به‌طور کامل به آینده فیلم‌سازان کوتاه توجه ندارد و فضای مناسبی برای ارتباط این فیلم‌سازان با تهیه‌کنندگان سینمای بلند، سرمایه‌گذاران سینمایی و پلتفرم‌ها ایجاد نمی‌کند. برخلاف جشنواره‌های بزرگ جهانی که فضاهایی برای ایجاد ارتباطات حرفه‌ای بین فیلم‌سازان و تهیه‌کنندگان و شرکت‌های سینمایی فراهم می‌کنند، در جشنواره تهران این کمبود به شدت احساس می‌شود. امیدوارم این مسائل مورد توجه قرار گیرد تا شرایط بهتری برای فیلم‌سازان کوتاه و مسیر رشد آن‌ها فراهم شود.