در نشست پرسش و پاسخ «پیشگامان: میراث ایرانی» در جشنواره تامپره، حضور و تأثیر نخستین زنان انیمیشن ایران و جایگاه شخصیت‌هایی چون آراپیک باغداساریان، علی‌اکبر صادقی و محمود فلاورجانی در تاریخ سینما مورد بحث قرار گرفت. شرکت‌کنندگان با مرور آثار و خاطرات خود، از تحول سینمای کوتاه و انیمیشن ایران سخن گفتند و اهمیت استقلال و نگاه خلاقانه در فیلمسازی را برجسته کردند.

در نشست پرسش و پاسخ «پیشگامان: میراث ایرانی در جشنواره تامپره» با حضور مهین جواهریان، امیر اثباتی رضا سبحانی، آرش توکلی، مهدی نادری و فرزند محمود فلاورجانی درباره اولین زنان انیمیشن ایرانی و جای خالی آراپیک باغداساریان صحبت شد.

مهین جواهریان با اشاره به اهمیت حضور نفیسه ریاحی در سیر تحولی سینمای ایران گفت: نفیسه ریاحی از یک خانواده مرفه در ژنو متولد شدند و تحصیلاتشان را در رشته مجسمه‌سازی و نقاشی ادامه دادند. اثر «مداد بنفش» که ساخته خانم ریاحی است زمانی ساخته شده که چیزی به نام انیمیشن نداشتیم، ۵۰ سال پیش آقای نصرت کریمی یک دفتری را به انیمیشن سازی اختصاص می‌دهند و خانم ریاحی نیز در سال‌های ۱۳۴۵ تا ۱۳۴۷ به آن استودیو مشغول می‌شوند و تصویرسازی دو اثر به نام «گربه» و «ملک جمشید» را برعهده می‌گیرند.

او ادامه داد: البته هم نصرت کریمی و هم خانم ریاحی بر این باور بودند که خودشان انیمیشن «ملک جمشید» را ساختند به همین دلیل هنوز کارگردان دقیق این اثر مشخص نیست.

او توضیح داد: او اخلاق بسیار جدی و منضبطی در کار داشتند و بعدتر به کانون ملحق شدند‌. لازم به ذکر است که ایشان و خانم پروین تیموری که همسر آقای نصرت کریمی هم بودند، از اولین زنان انیمیشن ایران هستند.

امیر اثباتی با اشاره به اهمیت آراپیک باغداساریان در سینمای ایران گفت: من در مورد آراپیک همواره با این مسئله مواجه می‌شوم که خیلی‌ها به خصوص نسل جوان مطلقا از حضور این شخصیت بسیار ارزشمند در تاریخ سینما، انیمیشن، فیلمسازی و طنز تصویری که متمرکزتر هم روی آن کار کردند، اطلاعی ندارند.

او توضیح داد: آراپیک هم دوره عباس کیارستمی، آیدین آغداشلو و نیک زاد نجومی بود، همه آن‌ها با هم جذب کانون شدند. سال ۱۳۴۹ بسیار مهم است چون در همان دوره تعدادی انیمیشن و فیلم کوتاه ساخته شد. او در همان سال دو فیلم به نام‌های «گرفتار» و «وزنه‌بردار » می‌سازد که «گرفتار» جایزه‌های بسیاری گرفت، هر دو فیلم‌های بشیار کوتاه و تاثیرگذاری هستند.

اثباتی بیان کرد: آراپیک در ادامه کار خودش و در همکاری با آقای کیارستمی در اولین فیلم ایشان به نام «نان و کوچه» در عنوان‌بندی نام دستیار کارگردان را دارد، اما در واقع با یکدیگر رفیق و همراه بودند.

رضا سبحانی صحبت‌های خود را این‌گونه آغاز کرد: ما سینما را از سینمای آزاد اهواز در کنار آقای عیاری آغاز کردیم، من اولین فیلم هشت میلیمتری را که ساختم، برای نمایشش تماشاچی از من یک سوال پرسید که زندگی من را تغییر داد، کادر بندی اشتباهی داشتم.

این کارگردان ادامه داد: تابستان سال ۱۳۷۷ بود که خدمت آقای آفریده رسیدیم من یک فیلم به نام «نخل سوخته» داشتم که به ایشان ارائه دادم. به من یک پیشنهاد کار شد شرایط جور نبود تا اینکه یک‌بار یه راهبان پیر قطار را دیدم یک جمله به من گفت که باعث خلق فیلم «راهبان» شد.آن مرد گفت این خطوط تا نهایت ادامه دارد اما من در اینجا پایان می‌یابم. ایده این فیلم کلید خورد و فیلمبرداری این کار ۸ روز زمان برد.

آرش توکلی درباره علی‌اکبر صادقی توضیح داد: هنر همیشه نقطه‌هایی در زندگی علی اکبر ایجاد کرده که به نوعی نقطه عطف بوده است.

در بخش دیگر این برنامه، فرزند محمود فلاورجانی در غیاب پدر روی صحنه آمد و گفت: پدر به دلیل مشکلات جسمی نتوانستند در این نشست حاضر شوند اما من از صفر تا صد فیلم «زندگی» را کنار ایشان بودم. پدر کاملا به صورت غریزی فیلمسازی می‌کنند و هیچ دوره سینمایی ندیدند و بسیار به حیوانات علاقه‌مند هستند.

او ادامه داد: ما زندگی حیوانات را می‌بینیم و بر اساس آن قصه روایت می‌‌کنیم.

مهدی نادری درباره فیلمسازی در سینمای مستقل و لذت‌بخش بودن آن گفت: از اینکه ما فیلمسازان مستقل چیزی را بگوییم پرهیز می‌شود. اما اکنون که آثارم را می‌بینم به این نتیجه می‌رسم که من همانم و هیچ تغییری نکرده‌ام.

او ادامه داد: فیلم «دختران آفتاب» سال ۱۳۸۰ فیلمبرداری شد و جزو اولین آثار دیجیتال است، از زمانی که دیجیتال آمد دعواهای زیادی سر فیلمبرداری وجود داشت و استفاده از دوربین دیجیتال به نوعی کفر بود تا اینکه آقای کیارستمی از دیجیتال استفاده کرد.

او ادامه داد: زمانی که فیلم «دختران آفتاب» راساختم تلاش کردم که از دل مردم و زندگی عادیمان سخن بگویم و همین کار را هم انجام دادم.

این فیلمساز با اشاره به جایگاه ویژه فیلم کوتاه بیان کرد: فیلم‌های کوتاه در جای خودشان اهمیت دارند و قرار نیست جایگزین چیزی باشند سینمای کوتاه معیارهای خودش را دارد و پرداختن به آن اهمیت بالایی دارد.