وجیهه فصیحی؛ صبا- انیمیشن ایران این روزها بیش از هر زمان دیگری توجه مخاطبان را به خود جلب کرده است. در این پرونده، سه چهره‌ کلیدی پشت تولید انیمیشن «یوز» درباره‌ چالش‌ها، خلاقیت‌ها و تجربه‌های شخصی خود سخن گفته‌اند: رضا ارژنگی، کارگردان؛ احسان کاوه، تهیه‌کننده؛ و سید امین جعفری، سوپروایزر انیمیت. از دغدغه‌های هویت ایرانی تا سختی‌های تولید و جایگاه انیمیشن ایران در جهان، نکات کلیدی بسیاری در این گفت‌وگوها آشکار شده است. این پرونده نشان می‌دهد که چگونه یک انیمیشن می‌تواند الهام‌بخش، نماد خلاقیت ملی و گشاینده‌ مسیر برای تولیدات آینده‌ انیمیشن ایران باشد.

رضا ارژنگی، نویسنده و کارگردان انیمیشن «یوز»، از انتخاب یوزپلنگ ایرانی به ‌عنوان نماد جامعه و فرهنگ ایران، فرآیند طراحی کاراکتر و محیط، چالش‌های انیمیشن کودکانه و محدودیت‌های تولید در ایران سخن گفت. او معتقد است این پروژه نمایانگر خلاقیت، استعداد و هویت ایرانی است و با وجود محدودیت‌ها، توانسته است استانداردهای حرفه‌ای را تا حد امکان رعایت کند.

 چرا یوزپلنگ ایرانی را به عنوان شخصیت اصلی انیمیشن انتخاب کردید؟

یوزپلنگ ایرانی، قبل از هر چیزی، محبوب مردم ایران است. این گونه در حال انقراض، بسیار نادر و منحصر به‌ فرد است و به ‌عنوان نمادی از ایران شناخته می‌شود. برای من، یوز نمادی از کل جامعه ایرانی است؛ جامعه‌ای با استعداد، بی‌نظیر و کمیاب. عاطفه، گرما و صمیمیت میان ایرانی‌ها مثال‌زدنی است و این ویژگی‌ها، بسیار شبیه یوزپلنگ ایرانی است.

در طراحی کاراکتر و محیط، از چه الهام‌هایی استفاده کردید؟

برای طراحی محیط، از کویر شهداد کرمان و آبشار کشیت، محل زندگی یوزپلنگ‌ها در ایران، الهام گرفتیم. در طراحی شخصیت‌ها تلاش کردم تا فاصله زیادی از آن تصویر کارتونی که بچه‌ها در ذهن دارند، نباشیم و در عین حال طراحی‌ها یونیورسال و جهانی باشند، شبیه سبک پیکسار و دیزنی. در جزئیات چهره و رنگ پوست کاراکترها سعی کردم هویت ایرانی حفظ شود.

 چرا از تکنیک سه بعدی استفاده کردید و انیمیشن دو بعدی را کنار گذاشتید؟

یوز با تکنیک سه بعدی کامپیوتری ساخته شد. انیمیشن دو بعدی هنوز در جشنواره‌ها و فیلم کوتاه زیبایی‌های خاص خود را دارد و حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد آثار جشنواره‌ها دو بعدی هستند. اما برای سینما و نسخه‌های تجاری، نیاز به تکنیک پیشرفته‌تر و سه بعدی داشتیم.

 بزرگ‌ترین چالش تولید این انیمیشن چه بود؟

بزرگ‌ترین چالش، انتخاب مخاطب هدف بود. وقتی مخاطب کودک قرار می‌دهیم، نمی‌توانیم شوخی‌ها یا محتوای بزرگسالانه را استفاده کنیم. خط قرمزها پررنگ‌تر و دایره لغات محدودتر می‌شود. با این حال، ساختن اثری طنز و جذاب برای کودکان، تجربه‌ای بسیار لذت‌بخش بود.

 ایده اولیه انتخاب یوز از کجا شکل گرفت؟

سال‌ها پیش دنبال یک المان صددرصد ایرانی بودم که از واقع‌گرایی فاصله بگیرد و قابلیت کارتونی شدن داشته باشد. پس از بررسی‌های فراوان، یوز ایرانی به‌عنوان شخصیت بانمک و بامزه انتخاب شد تا هم سرگرم‌کننده باشد و هم هویت ایرانی را منتقل کند.

 درباره حرکات یوز چه چالش‌هایی داشتید؟

یوز واقعی قرار نبود انیمیت شود، بنابراین حرکات آن را تخیلی طراحی کردیم؛ بیشتر شبیه انسانی روی دو پا راه می‌رود و فقط در برخی لحظات روی چهار دست و پا حرکت می‌کند. بیش از ۷۰ تا ۸۰ درصد حرکات، از رفرنس‌های انسانی بهره برده است.

تولید انیمیشن در ایران با چه محدودیت‌هایی روبروست؟

تولید انیمیشن در ایران مانع خاصی ندارد، اما کیفیت نهایی بستگی به میزان سرمایه‌گذاری دارد. بخش خصوصی هنوز به انیمیشن سه بعدی ورود نکرده و بیشتر حمایت‌ها دولتی است. نیروهای متخصص در ایران فراوانند، اما تا زمانی که بازار داخلی و سرمایه‌گذاری بخش خصوصی گسترده نشود، فاصله زیادی با استانداردهای جهانی داریم.

 واکنش مخاطبان نسبت به یوز چگونه بود؟

واکنش‌ها بسیار مثبت بود؛ حدود ۹۰ درصد مخاطبان کودکان و خانواده‌ها بودند و ۹۹ درصد بازخوردها مثبت بود. متخصصان هم ایرادات درست و بجایی را مطرح کردند که مورد توجه قرار گرفت.

جایگاه انیمیشن ایران در جهان را چگونه می‌بینید؟

تعداد کمی کشور در جهان، توان تولید انیمیشن سینمایی دارند. ایران با تمام محدودیت‌ها، تعداد زیادی پروژه در دست ساخت دارد. اگر تحریم‌ها و مشکلات ورود سخت‌افزار و گمرک را هم در نظر بگیریم، جای تعجب دارد که این صنعت هنوز پابرجاست. اراده و استعداد ایرانی‌ها باعث شده جایگاه انیمیشن در ایران قابل توجه باشد، اما تا اتصال به بازار جهانی، تنها حدود ۳۰ درصد راه طی شده است. تهدید جدی هم مهاجرت متخصصان و انیماتورهاست، که با افزایش تورم و مشکلات اقتصادی، شتاب بیشتری خواهد گرفت.

 آیا مخاطب کودک تنها هدف شما بود؟

مخاطب اصلی کودکان خردسال هستند، اما به دلیل محدودیت سن، خانواده‌ها نیز همراه می‌شوند و به نوعی شاهد یک «توفیق اجباری» هستند که باعث شد انیمیشن برای همه جذاب باشد.

 آیا ورود بخش خصوصی به انیمیشن ایران اهمیت دارد؟

بله، بخش خصوصی نقش حیاتی دارد. هر سرمایه‌گذاری برای تولید انیمیشن، توقعاتی دارد که می‌تواند فرهنگی، سیاسی یا اجتماعی باشد. اگر بخش خصوصی جرأت کند و با صبوری دو تا سه ساله پروژه را حمایت کند، چرخه اقتصادی انیمیشن ایران به‌طور قابل توجهی تقویت خواهد شد.

پیام پایانی شما برای مخاطبان چیست؟

من از مخاطب نجیب و مهربان ایرانی، چه بزرگ و چه کوچک، صمیمانه سپاسگزارم. تمام تلاش خود را می‌کنم که در صورت ساخت پروژه بعدی، فیلمی فراتر از «یوز» ارائه دهیم، چون چشمان مخاطب ایرانی، شایسته بهترین‌هاست.