حسن بردبار – سریال «میراث» که در آستانه پایان پخش از رسانه ملی قرار دارد، داستان زندگی یک طلبه جوان را که ناگهان با چالش‌هایی غیرمنتظره در حوزه اقتصادی و اجتماعی روبه‌رو می‌شود، روایت می‌کند. جالب است که این سریال هفت سال پیش ساخته شده‌ و با روایت پرکشش خود، توانست اکنون هم نظر مخاطبان، منتقدان و… را جلب کند؛ در این سریال بازیگران نام آشنایی همچون لعیا زنگنه، داریوش کاردان، ثریا قاسمی، آرش نوذری، امیرحسین صدیق، آرام جعفری، شراره رخام، رامین راستاد، کیاوش زارع‌طلب، نصرالله رادش، وحید شیخ‌زاده، پیام احمدی‌نیا، محمد شیری، زهرا سعیدی، بهراد خرازی، بهرام ابراهیمی، سمیه مهدی پور و علی قلیچ خانی به ایفای نقش پرداخته‌اند. در ادامه با امین امانی کارگردان و کیاوش زارع‌طلب نویسنده و بازیگر سریال «میراث» به گفت‌وگو پرداختیم.

امین امانی، درباره انگیزه‌های اولیه خود برای ورود به پروژه، توضیحاتی ارائه داد و به چالش‌های آگاهانه در انتخاب بازیگرانِ ترکیب طنز و درام، و همچنین حساسیت ویژه شخصیت‌پردازی روحانی با نگاهی انتقادی و مردمی اشاره کرد وی در این گفت‌وگو مدیران رسانه ملی را به اعتماد بیشتر برای تولید آثار ماندگار فراخواند.

چه شد که به سراغ ساخت سریال «میراث» رفتید و کمی هم درباره نگاه کارگردانی‌تان به این اثر توضیح می‌دهید؟

زمانی که آقای کیاوش زارع‌طلب طرح اولیه فیلمنامه را به من دادند، همان خط اصلی داستان برایم جذاب بود؛ تقابل یک روحانی جوان با خواهر و برادر ناتنی که یکی در تهران زندگی می‌کرد و دیگری در روستا. همین خط داستانی برایم کافی بود تا تصمیم بگیرم وارد تولید شوم. وقتی وارد مرحله تولید شدیم و فیلمنامه کامل را خواندم، دیدم اتفاقات به‌مراتب جذاب‌تر و عمیق‌تری در متن وجود دارد و با اطمینان بیشتری کار را جلو بردیم.

نقش مرکز سیمرغ در تولید و پخش «میراث» چه بود؟ آیا این سریال از ابتدا سفارشی محسوب می‌شد؟

«میراث» چند سال پیش ساخته شد و از ابتدا محصول مرکز سیمرغ نبود. بعد از تولید، پخش آن به دلایلی به تعویق افتاد. در ادامه، مرکز سیمرغ وارد پروژه شد، کار را دید و پذیرفت و کمک‌هایی در تکمیل آن انجام داد؛ از جمله بخش‌هایی از فیلم‌برداری مجدد، تدوین و آماده‌سازی نهایی برای پخش. درباره سفارشی بودن هم باید بگویم که سریال کاملاً سفارشی نبود، اما طبیعتاً در چارچوب‌های رسانه ملی ساخته شده بود.

چرا پخش سریال با وجود آماده بودن، چند سال متوقف ماند؟

واقعیت این است که دلیل مشخصی به ما اعلام نشد. مدیران وقت صلاح دیدند که سریال در آن مقطع پخش نشود. خود ما هم دقیقاً نفهمیدیم علت چه بوده و توضیح شفافی در این‌باره به ما داده نشد.

سریال قبلی شما، «راز ناتمام»، حاشیه‌های زیادی داشت؛ از جمله بازداشت شما در ترکیه. ماجرا چه بود؟

بله، این موضوع مربوط به یکی از اعضای گروه تولید بود که در ترکیه با گروه‌هایی همکاری کرده بود که برای ما دردسر ایجاد کردند. این مسئله باعث شد من مدتی درگیر پرونده شوم و بازداشتی هم اتفاق افتاد. بعد از حل‌وفصل ماجرا، به ایران برگشتیم و همان فرد در ایران بازداشت شد و حدود هشت ماه هم محکومیت زندان داشت و جریمه‌اش را پرداخت کرد. خوشبختانه این پرونده به‌طور کامل بسته شد.

آن فرد جزو عوامل شناخته‌شده پروژه بود؟

نه، جزو عوامل اصلی یا شناخته‌شده نبود؛ بیشتر در بخش‌های اجرایی و تدارکات فعالیت می‌کرد، اما همان مسئله هم کافی بود تا مشکلات جدی برای پروژه و شخص من ایجاد شود.

به انتخاب بازیگران «میراث» بپردازیم. ترکیب طنز و درام چه چالش‌هایی ایجاد کرد؟

«میراث» دو فضای متفاوت دارد؛ بخشی جدی و دراماتیک و بخشی با موقعیت‌های طنز و کاراکترهای تیپیکال. همین مسئله انتخاب بازیگر را سخت می‌کرد. بازیگران طنز معمولاً کمتر در نقش‌های جدی دیده شده‌اند و بالعکس. ما باید ترکیبی می‌ساختیم که از نظر بازی، چهره و انرژی در کنار هم باورپذیر باشند. این کار زمان و دقت زیادی برد، اما در نهایت به نظرم ترکیب خوبی شکل گرفت.

درباره حضور بازیگرانی مثل آرش نوذری و دیگر بازیگران طنز در کنار فضای جدی سریال چه نظری دارید؟

دقیقاً همین تقابل برای ما مهم بود. بازیگرانی مثل آرش نوذری در موقعیت‌های طنز برای مخاطب بسیار دوست‌داشتنی‌اند، اما قرار گرفتن آن‌ها کنار فضای جدی ریسک داشت. ما تلاش کردیم طوری شخصیت‌پردازی کنیم که این تقابل آزاردهنده نباشد و به قصه کمک کند، نه این‌که آن را از ریتم بیندازد.

چرا برای نقش روحانی سراغ یک بازیگر چهره نرفتید؟

این تصمیم کاملاً آگاهانه بود. اگر بازیگر خیلی شناخته‌شده‌ای انتخاب می‌شد، مخاطب از ابتدا با پیش‌فرض ذهنی سراغ شخصیت می‌آمد. من ترجیح دادم بازیگری انتخاب شود که باورپذیری بیشتری ایجاد کند و مخاطب راحت‌تر با او همذات‌پنداری کند. هدفم این بود که روحانی سریال شخصیتی مردمی و نزدیک به مردم باشد.

بزرگ‌ترین چالش شما در ساخت «میراث» چه بود؟

بدون شک شخصیت روحانی. روحانیت جایگاه ویژه‌ای در جامعه ما دارد و حتی کوچک‌ترین شوخی یا دیالوگ می‌تواند حساسیت‌برانگیز شود. در این سریال، چون تم طنز و نگاه انتقادی هم وجود داشت، باید بسیار مراقب می‌بودیم. از راه رفتن و نشستن گرفته تا شوخی، خنده و حتی نوع نگاه، همه‌چیز با دقت طراحی شد تا بی‌احترامی تلقی نشود.

آیا احتمال می‌دهید همین تصویر متفاوت از روحانی، دلیل تأخیر در پخش سریال بوده باشد؟

نمی‌توانم با قطعیت بگویم، اما احتمال می‌دهم یکی از دلایل همین باشد. این نوع پرداخت از روحانی کمتر در تلویزیون دیده شده و شاید در آن مقطع نسبت به نمایش چنین کاراکتری تردید وجود داشته است. حتی جالب است بگویم بعد از پخش، در فضای مجازی کامنت‌هایی داشتم که نوشته بودند «نکند خودت روحانی هستی؟» یا «انگار این فضا را از نزدیک می‌شناسی». به‌خصوص به این دلیل که پیش از «میراث»، سریال «راز ناتمام» هم با محوریت یک شخصیت روحانی ساخته شده بود و این تکرارِ آگاهانه یا ناآگاهانه، چنین برداشتی را برای مخاطب ایجاد کرده بود. این واکنش‌ها برایم هم عجیب بود و هم نشان می‌داد شخصیت‌پردازی تا حد زیادی باورپذیر از کار درآمده است، در حالی که من هیچ‌ وقت روحانی نبوده‌ام و فقط به قصه وفادار مانده‌ام.

بازخورد مخاطبان بعد از پخش سریال را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

برخلاف انتظارم، بازخوردها بسیار خوب بوده است. مخاطبان ارتباط خوبی با سریال برقرار کرده‌اند، چه در فضای مجازی و چه در پخش تلویزیونی. به نظرم یکی از نقاط قوت کار، همین شخصیت‌پردازی متفاوت است.

درباره اعلام رسمی جدایی‌تان در فضای مجازی توضیح می‌دهید، خیلی‌ها آن را حاشیه‌ای برای دیده شدن سریال دانستند؟

من معتقدم وقتی دو نفر می‌بینند هم‌مسیر نیستند، نباید با دعوا و تنش زندگی را ادامه دهند. ما بعد از چهار سال زندگی مشترک، با احترام متقابل به این نتیجه رسیدیم که ادامه دادن درست نیست. چون پرسش‌ها در فضای مجازی زیاد شده بود، تصمیم گرفتم این موضوع را رسمی و شفاف اعلام کنم. خوشبختانه واکنش‌ها محترمانه و مثبت بود.

اگر نکته پایانی درباره «میراث» دارید، بفرمایید.

تنها حرفم این است که مدیران رسانه ملی به هنرمندان اعتماد بیشتری داشته باشند. «میراث» هفت سال پیش ساخته شده، اما امروز هم تازه و قابل تماشا است. این یعنی اگر اعتماد باشد، می‌توان آثاری ساخت که جلوتر از زمان خودشان باشند.