ناصر ارباب – در روزگاری که مرز میان خبر حرفه‌ای و محتوای بی‌هویت شبکه‌های مجازی هر روز کمرنگ‌تر می‌شود، رسانه‌های فرهنگی و هنری بیش از هر زمان دیگری با بحران اعتماد، کاهش مرجعیت و رقابت سنگین برای حفظ مخاطب مواجه‌اند. سرعت گردش اطلاعات، تغییر شیوه مصرف رسانه‌ای و گسترش پلتفرم‌های غیررسمی، باعث شده بسیاری از رسانه‌های تخصصی، به‌جای تولید محتوای مستقل و جریان‌ساز، به بازنشر اخبار تکراری و واکنش‌های لحظه‌ای محدود شوند؛ وضعیتی که نه‌تنها کیفیت روزنامه‌نگاری فرهنگی را تحت تأثیر قرار داده، بلکه نقش رسانه‌ها را در شکل‌دهی به سلیقه عمومی، نقد جریان‌های هنری و ایجاد گفت‌وگوی جدی فرهنگی نیز کمرنگ کرده است. در چنین فضایی، دوام آوردن یک رسانه تخصصی در حوزه فرهنگ و هنر، آن هم در بخش خصوصی، بیش از آنکه یک موفقیت صرف رسانه‌ای باشد، نشانه‌ای از استمرار، پیگیری و حفظ ارتباط با مخاطبی است که هنوز به رسانه حرفه‌ای نیاز دارد. سونیا پوریامین، مجری و فعال رسانه، در گفت‌وگویی به مناسبت چهاردهمین سالگرد فعالیت مجموعه رسانه‌ای صبا، با نگاهی آسیب‌شناسانه به وضعیت امروز رسانه‌های فرهنگی، از ضرورت بازگشت رسانه‌ها به نقش جریان‌ساز، اهمیت نقد سازنده و لزوم تقویت تولید محتوای اصیل سخن گفته و در عین حال، صبا را از جمله رسانه‌هایی دانسته که توانسته در این سال‌ها جایگاه و هویت خود را حفظ کند. در ادامه گفت‌وگوی با این مجری پیشکسوت را می‌خوانید.

سونیا پوریامین درباره مهم‌ترین خلأ رسانه‌های تخصصی فرهنگی و هنری گفت: به نظر من مهم‌ترین خلأ و آسیب رسانه تخصصی، عدم تولید خبر است. در واقع مقوله خبرنگاری خیلی آسیب دیده و ما دیگر خلاقیت در حوزه خبرنگاری نمی‌بینیم. نوعی رخوت و سستی در امر خبرنگاری به وجود آمده که باعث می‌شود خبرها تکراری شوند.

او ادامه داد: امروز وقتی وارد کانال‌ها یا خبرگزاری‌های مختلف می‌شویم، می‌بینیم اخبار میان رسانه‌ها دست‌به‌دست می‌شود، بدون اینکه از صحت و سقم آن‌ها اطمینان داشته باشیم. حتی اگر مصاحبه کوتاهی هم انجام شود، همان مصاحبه بارها و بارها تکرار می‌شود. اتفاقاً به نظر من اخبار زرد کمتر شده، اما اخبار جعلی بیشتر شده‌اند و همین مسئله جامعه را دچار سردرگمی می‌کند و اعتماد عمومی به رسانه را کاهش می‌دهد. این‌ها از آسیب‌های جدی امروز ماست.
این مجری و فعال رسانه‌ای در ادامه با اشاره به عملکرد مجموعه رسانه‌ای صبا اظهار کرد: صبا در طول این سال‌ها با نگاه تخصصی به فرهنگ و هنر، به رسانه‌ای شناخته ‌شده تبدیل شده و تلاش کرده به‌روز باشد و مسائل را از زوایای مختلف بررسی کند. اما به نظر من یک رسانه خیلی بیشتر از این‌ها می‌تواند جریان‌ساز باشد.
او با تأکید بر نقش اثرگذار رسانه‌ها افزود: رسانه می‌تواند در حوزه فرهنگ و هنر، جریان‌سازی کند، نگاه‌ها را تغییر دهد و حتی بر قوانین اثر بگذارد. ما چنین تجربه‌ای را در دهه‌های ۷۰ و ۸۰ در تلویزیون داشتیم و دیدیم که یک برنامه تلویزیونی تا چه اندازه می‌تواند تأثیرگذار باشد. به همان میزان، رسانه‌های خبری هم می‌توانند چنین نقشی داشته باشند.

پوریامین یکی از ضعف‌های رسانه‌های امروز را کم‌رنگ بودن نقد دانست و گفت: به نظر من نقد در رسانه صبا کم است. ما امروز با رسانه‌های مختلفی مواجه هستیم، اما نقد سازنده کمتر دیده می‌شود. تلویزیون این همه سریال، برنامه ترکیبی، کودک، ورزشی و موسیقی تولید می‌کند، اما کمتر دیده‌ایم که نقدهای سازنده بتوانند به بهبود آن‌ها کمک کنند یا راه‌حل و پیشنهاد تازه‌ای ارائه دهند.
او همچنین به ضعف بخش پژوهش در رسانه‌های فرهنگی اشاره کرد و گفت: به نظر من تحقیقات در این حوزه کم است. بسیاری از موضوعات فرهنگی و هنری، پشتوانه‌ها و ابعاد مختلفی دارند. برای مثال تلویزیون یک پدیده وارداتی است و ما می‌توانیم نمونه‌های موفق برنامه‌سازی در دنیا را بررسی و حتی بومی‌سازی کنیم. یا درباره مقوله اجرا در تلویزیون، تحلیل‌های جدی ارائه دهیم و راهکار پیشنهاد کنیم. این‌ها کارهایی است که یک رسانه باید انجام دهد، اما من این رویکرد را کمتر می‌بینم.
او ادامه داد: البته در فضای امروز، شفاف‌سازی و اطلاع‌رسانی درست خبر، نقطه قوت این مجموعه رسانه‌ای است و جایگاه خوبی در این زمینه دارد. اما اگر بدون نگاه یک‌سویه و با پرداختن به همه زوایای فرهنگ و هنر حرکت کند ــ چه موافق یک جریان باشیم و چه مخالف آن ــ قطعاً می‌تواند جایگاه بسیار بهتری داشته باشد.
پوریامین در پایان با اشاره به دشواری فعالیت مستمر رسانه‌ای گفت: همین که یک رسانه توانسته ۱۴ سال دوام بیاورد، قوام پیدا کند و مخاطب خاص خودش را داشته باشد، یعنی موفق بوده است. من خودم تجربه اداره مجله را داشته‌ام و می‌دانم بقا در حوزه مطبوعات چقدر سخت و طاقت‌فرساست. اگر عشق واقعی به این کار نباشد، آدم واقعاً از پا درمی‌آید.
او افزود: اینکه مجموعه‌ای بتواند پایگاهی داشته باشد که تعداد زیادی خبرنگار و نویسنده در آن فعالیت کنند، اتفاق ارزشمندی است و من بابت آن به مدیران این رسانه تبریک می‌گویم. اما در مجموع فکر می‌کنم رسانه باید در حوزه نقد و جریان‌سازی با قدرت بیشتری عمل کند؛ چون اگر رسانه‌ای بتواند این نقش را ایفا کند، دیگر نیازی به ارتباط گرفتن با مدیران ندارد، بلکه این مدیران هستند که به سراغ آن رسانه خواهند آمد.