سمیرا جعفری– شاید مهم‌ترین اتفاقی که در تجمعات باغ فردوس در جنگ تحمیلی سوم رخ داد، صرفاً برگزاری چند شب گردهمایی نبود؛ بلکه شکل‌گیری فضایی بود که در آن فاصله میان هنرمندان و مردم، دست‌کم برای ساعاتی، رنگ باخت. باغ فردوس در آن شب‌ها دیگر فقط یک مجموعه فرهنگی یا پاتوق هنری نبود؛ به مکانی تبدیل شده بود که مردم در کنار چهره‌هایی قرار می‌گرفتند که سال‌ها آن‌ها را روی پرده سینما، صفحه تلویزیون و شبکه‌های اجتماعی دیده بودند. نور تلفن‌های همراه، پرچم‌های برافراشته، حلقه‌های کوچک گفت‌وگو و ثبت لحظه‌هایی که به سرعت در فضای مجازی دست‌به‌دست می‌شد، تصویری متفاوت از نسبت میان جامعه و هنرمندان به نمایش گذاشت؛ تصویری که در آن هنرمندان بیش از آنکه در جایگاه ستاره‌های شناخته‌شده قرار بگیرند، در قامت شهروندانی دیده می‌شدند که دغدغه‌ای مشترک با مردم دارند. بازتاب گسترده این حضور در شبکه‌های اجتماعی و واکنش مخاطبان نشان داد که جامعه همچنان نسبت به کنش‌های اجتماعی چهره‌های فرهنگی حساس است و حضور یا عدم حضور آن‌ها را با دقت دنبال می‌کند. حالا با مطرح شدن احتمال ازسرگیری این تجمعات، بار دیگر بحث درباره نقش هنرمندان در تقویت همبستگی اجتماعی، میزان تأثیرگذاری حضور آن‌ها در کنار مردم و ظرفیت باغ فردوس برای تبدیل شدن به بستری برای گفت‌وگو و نزدیکی بیشتر میان جامعه هنری و افکار عمومی در کانون توجه قرار گرفته است. روزنامه صبا در گفت‌وگو با خیرالله تقیانی‌پور، نویسنده، بازیگر و کارگردان تئاتر ابعاد مختلف این تجربه و نگاه آن‌ها به ادامه این مسیر را بررسی کرده است.

خیرالله تقیانی‌پور در گفت‌وگو با خبرنگار ما درباره گردهمایی‌های باغ فردوس اظهار کرد که این برنامه‌ها در روزهای برگزاری خود توانست به محلی برای گفت‌وگوی مردم و هنرمندان تبدیل شود. به گفته او، با افزایش تعداد شرکت‌کنندگان، امکان طرح دیدگاه‌های مختلف نیز بیشتر شد و افراد با سبک‌های زندگی و نگاه‌های متفاوت سیاسی و فرهنگی در کنار یکدیگر حضور پیدا کردند.

وی با تأکید بر نقش هنرمندان در این گردهمایی‌ها گفت: «هنرمند آیینه مردم کشورش و مردم جامعه است.حضور چهره‌های مختلف هنری در کنار مردم و شکل‌گیری گفت‌وگو حول محور یک پرچم و یک کشور، اتفاقی مثبت و ضروری است و این روند باید ادامه پیدا کند.

این کارگردان و نمایشنامه‌نویس درباره تأثیر چنین برنامه‌هایی بر کاهش فاصله میان هنرمندان و جامعه نیز توضیح داد: بخش مهمی از این فاصله، ناشی از تفاوت در سبک زندگی و تصویری است که از هنرمندان در فضای مجازی دیده می‌شود.  در گردهمایی‌های باغ فردوس افراد بدون آلایش و تظاهر در کنار یکدیگر قرار گرفتند و درباره موضوعی مشترک به گفت‌وگو پرداختند. این اشتراک در موضوع و دغدغه عاملی است برای نزدیک شدن نگاه‌ها و تمرکز بر نقاط مشترک که خود یکی از نقاط قوت این حضور است.

تقیانی‌پور همچنین با اشاره به اهمیت گفت‌وگو در شکل‌گیری همدلی اجتماعی اظهار کرد: گفتمان لزوماً به معنای توافق کامل نیست. چرا که گفتمان زمانی شکل می‌گیرد که اختلاف دیدگاه و تناقض وجود داشته باشد و طرفین تلاش کنند از طریق گفت‌وگو یکدیگر را قانع کنند. به همین دلیل به نظر من  این فرآیند امری مثبت و سازنده خواهد بود.

وی در بخش دیگری از صحبت‌های خود از شکل‌گیری ایده یک اثر جدید تحت تأثیر اتفاقات اخیر خبر داد و تأکید کرد: برای تبدیل این ایده به یک اثر هنری نیاز به زمان، تحقیق و پژوهش بیشتری وجود دارد و بی شک با گذر زمان منابع زیادی در اختیارمان قرار می گیرد که در ساخت یک اثر می تواند نقش مهمی داشته باشد چون هیجانات اجتماعی می‌توانند جرقه اولیه یک اثر را ایجاد کنند، اما برای رسیدن به یک روایت پخته و ماندگار باید فرصت کافی برای اندیشیدن و بررسی منابع فراهم شود.

او با اشاره به تجربه آثار مرتبط با جنگ‌های بزرگ جهان افزود: بخش مهمی از امکان روایت هنری، وابسته به دسترسی به منابع و اسناد است. به طور مثال در درباره جنگ ۱۲ روزه هنوز منابع کافی در دسترس نیست و بخشی از اطلاعات نیز به دلیل شرایط موجود محرمانه یا غیرقابل دسترس است. از همین رو، فیلمساز برای روایت دقیق و آگاهانه این رخدادها به زمان بیشتری نیاز دارد.

تقیانی‌پور درباره مهم‌ترین ویژگی گردهمایی‌های اخیر در باغ فردوس یادآور شد: یکی از مهمترین ویژگی که من در شب های تجمع با آن روبرو  شدم, «بی‌قراری مردم» بود. این بی‌قراری در میان افراد با سلیقه‌ها و دیدگاه‌های مختلف دیده می‌شد. این بی قراری, بی قراری برای وطن بود که انگیزه اصلی حضور مردم در این اجتماعات، نگرانی و دغدغه نسبت به آینده کشور بوده است.

وی در پایان ضمن آرزوی سلامتی و موفقیت برای برگزارکنندگان این برنامه‌ها، ابراز امیدواری کرد که این مسیر تداوم پیدا کند و زمینه گفت‌وگو و همدلی بیشتری را در جامعه فراهم سازد.