زهرا طاهریان – سریال «گل‌سنگ» به کارگردانی ابراهیم ایرج‌زاد و با بازگشت پرسروصدای مهتاب کرامتی به شبکه نمایش خانگی، این روزها یکی از پرمخاطب‌ترین آثار پلتفرمی است؛ اثری که داستانش از دل یک رابطه زناشویی و شک پنهان میان زن و شوهر آغاز می‌شود و رفته‌رفته به روایتی از فروپاشی تدریجی یک خانواده بدل می‌گردد. سه منتقد سینما و تلویزیون، مینوخانی، پریسا ساسانی و فریده ذاکری در گفت‌وگو با روزنامه صبا به بررسی ابعاد گوناگون این سریال پرداخته‌اند. از تحلیل سبک پرتعلیق و پرسش‌گرانه ایرج‌زاد در روایت خانواده، تا بازی‌های درخشان مهتاب کرامتی و مهدی حسینی‌نیا و از نقد افت ریتم و شتاب‌زدگی روایت از میانه‌های سریال، تا حذف‌های پی‌در‌پی و گاه غیرقابل‌باور شخصیت‌ها. هر سه منتقد در یک نقطه هم‌داستان‌اند؛ «گل‌سنگ» با وجود ایده‌ای جذاب و ظرفیت بالا برای تبدیل‌شدن به اثری ماندگار، در پرداخت روایی دچار آشفتگی شده و بخشی از پتانسیل خود را بر زمین گذاشته است.

نخستین مواجهه شما با سریال «گل سنگ» و سوژه‌ای که ابراهیم ایرج‌زاد در این اثر به سراغ آن رفته، چگونه بود؟ فکر می‌کنید این سریال در پرداخت به مضمون اصلی خود تا چه اندازه موفق عمل کرده است؟

در مجموع، «گل سنگ» سریال خوبی بود و اثری قابل تماشا به شمار می‌آید. این سریال در برخی لحظات توانسته صحنه‌های تأثیرگذاری خلق کند. تنها نکته‌ای که به نظرم جای تأسف دارد، حذف زودهنگام شخصیت مهتاب کرامتی از داستان است؛ چرا که اگر این شخصیت بیشتر در قصه باقی می‌ماند، می‌توانست یکی از جذابیت‌های اصلی روایت باشد، هرچند هنوز هم حضور او به شکلی پراکنده در فضای داستان احساس می‌شود.

با این حال، «گل سنگ» متأسفانه درگیر یکی از آسیب‌های رایج سریال‌های پلتفرمی شده و در برخی قسمت‌ها دچار سردرگمی است؛ به‌گونه‌ای که گاهی تکلیف قصه و شخصیت‌ها چندان روشن نیست. همچنین مرگ شخصیت‌ها بیش از حد ساده و مکرر رخ می‌دهد و این موضوع از باورپذیری اثر می‌کاهد؛ به‌طوری که تقریباً در هر قسمت شاهد مرگ یک شخصیت هستیم. در مجموع، مضمون اصلی سریال بسیار خوب انتخاب شده اما هنوز پرسش‌های بی‌پاسخ فراوانی در داستان وجود دارد.

اگر نگاهی به کارنامه ابراهیم ایرج‌زاد داشته باشیم، او معمولاً به روابط پیچیده انسانی و بحران‌های خانوادگی توجه نشان داده است. به نظر شما در آثار او، از جمله «گل سنگ»، تمرکز بیشتر بر نقد تعصب و خشونت مردانه است یا نمایش آسیب‌پذیری زنان در چنین مناسباتی؟

به نظر من، سریال توانسته هر دو وجه را به شکلی باورپذیر به تصویر بکشد؛ هم نقد تعصب و خشونت مردانه و هم نمایش آسیب‌پذیری زنان در چنین روابطی. البته همچنان پرسش‌هایی در داستان وجود دارد که ذهن مخاطب را درگیر می‌کند؛ برای مثال اینکه چرا ایرج خانه‌ای را برای خرید انتخاب کرده که پیش‌تر در همان مکان مرتکب خیانت شده بود، یا اساساً ماجرای آن کاغذ دیواری گلدار چه معنایی داشت. با این حال، سریال در پرداخت هم‌زمان به این دو مضمون عملکرد قابل قبولی داشته است.

برخی معتقدند فضای دراماتیک و مسیر روایی «گل سنگ» در بخش‌هایی یادآور فیلم «فروشنده» اصغر فرهادی است؛ به‌ویژه در پرداخت به تنش‌های خانوادگی و بحران‌های روانی شخصیت‌ها. شما این شباهت را چقدر درست می‌دانید و اساساً این مقایسه را به نفع اثر می‌بینید یا نه؟

من اساساً شباهت یا قرابت مشخصی میان «گل سنگ» و «فروشنده» نمی‌بینم. این دو اثر، دو جریان کاملاً جداگانه هستند و تنها ممکن است در برخی وجوه روایی شباهت‌هایی داشته باشند؛ شباهت‌هایی که در بسیاری از روایت‌های خانوادگی دیده می‌شود، به‌ویژه در شرایط امروز که بحران و تنش در روابط خانوادگی بسیار رایج شده است. بنابراین تصور نمی‌کنم «گل سنگ» تحت تأثیر یا برگرفته از فضای آثار اصغر فرهادی باشد و این مقایسه را چندان درست نمی‌دانم.

یکی از بخش‌های مهم هر اثر، کیفیت بازی بازیگران آن است. ارزیابی شما از بازی مهتاب کرامتی، مهدی حسینی‌نیا و الناز ملک در این سریال چیست؟ آیا بازیگران توانسته‌اند به‌خوبی بار عاطفی و دراماتیک قصه را به مخاطب منتقل کنند؟

به نظر من، «گل سنگ» تا حدی یک فرصت از دست‌رفته است؛ چراکه با حضور بازیگرانی در سطح مهتاب کرامتی و مهدی حسینی‌نیا و همچنین با توجه به دغدغه اجتماعی مهمی که درباره فروپاشی تدریجی یک خانواده مطرح می‌کند، ظرفیت بالایی برای تبدیل شدن به اثری ماندگار داشت.

در بخش بازیگری، عملکرد مهتاب کرامتی و مهدی حسینی‌نیا فوق‌العاده و کاملاً قابل تحسین است و این دو بازیگر به‌خوبی توانسته‌اند بار احساسی و دراماتیک قصه را به مخاطب منتقل کنند. در مقابل، بازی الناز ملک در برخی لحظات کمی اغراق‌شده به نظر می‌رسد و گاهی خسته‌کننده می‌شود.