سَروین دهقان – مراسم بزرگداشت روز جهانی میراث فرهنگی ناملموس، روز گذشته هجدهم آبان‌ماه با محوریت «میراث زنده آب» و با حضور جمعی از مسئولان، پژوهشگران، فعالان فرهنگی و پیشکسوتان میراث فرهنگی در سالن اجتماعات وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی برگزار شد.

در این مراسم، آتوسا مؤمنی، رئیس مرکز میراث فرهنگی ناملموس، با تأکید بر جایگاه آب در تمدن ایرانی گفت: میراث ناملموس حافظه زنده ملت‌هاست که در مهارت‌ها، آیین‌ها و دانش زیسته مردمان استمرار دارد. ایرانیان در مواجهه با کم‌آبی، فرهنگی برای شناخت، ذخیره‌سازی، تقسیم و پاسداری از آب شکل داده‌اند که قنات، آب‌انبار و نظام میرابی از جلوه‌های آن است.

وی با اشاره به اهمیت پیوند دانش نیاکان با فناوری‌های نوین افزود: میراث زمانی پایدار می‌ماند که جامعه خود را صاحب آن بداند و در پاسداری از آن مشارکت کند. در همین راستا، جایزه «میراث زنده آب» با هدف تجلیل از پاسداران دانش بومی و تجربه‌های ارزشمند مدیریت آب در استان‌های سمنان، بوشهر و فارس اهدا می‌شود.

علی عبدالعلی‌زاده، نماینده رئیس‌جمهور در امور توسعه دریامحور نیز آب را از مهم‌ترین عناصر شکل‌گیری تمدن‌ها و پیوند ملت‌ها دانست و اظهار کرد: آب در فرهنگ ایرانی تنها یک منبع طبیعی نبوده، بلکه نماد حرمت، خرد، همبستگی و مسئولیت اجتماعی است. قنات‌ها و شیوه‌های سنتی تقسیم آب نشان‌دهنده توانایی ایرانیان در همزیستی خردمندانه با طبیعت است.

وی همچنین با اشاره به اهمیت هویت دریایی ایران، از نمایشگاه «دریامهر؛ دالان تمدن و هویت دریایی ایران» به‌عنوان فرصتی برای بازنمایی پیشینه تاریخی و فرهنگی ایران در حوزه دریا یاد کرد و گفت: دریا صرفاً یک پهنه جغرافیایی نیست، بلکه حافظه تمدنی و پل ارتباطی ملت‌هاست. توسعه دریامحور باید با توجه به هویت فرهنگی جوامع ساحلی، دانش بومی و فناوری‌های نوین دنبال شود.

عبدالعلی‌زاده با تأکید بر ضرورت توجه به بحران‌هایی همچون کم‌آبی، تغییرات اقلیمی و آلودگی دریاها، میراث آب را سرمایه‌ای برای ساخت آینده و تقویت همکاری‌های منطقه‌ای دانست.

در ادامه، هاشم امینی، معاون وزیر نیرو و رئیس شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور، با اشاره به آسیب‌های واردشده به زیرساخت‌های آب و فاضلاب در جریان جنگ ۱۲روزه و جنگ رمضان اظهار کرد: بیش از ۴۲۰ نقطه از تأسیسات آب شرب و بهداشت کشور آسیب دید و تعدادی از انشعاب‌های مشترکان با قطعی آب مواجه شد؛ با این حال، تلاش کارکنان صنعت آب و فاضلاب موجب شد جریان آب در کوتاه‌ترین زمان ممکن برقرار شود و مردم با مشکل جدی بی‌آبی مواجه نشوند.

وی با قدردانی از برگزارکنندگان مراسم، بر ضرورت مستندسازی میراث ناملموس آب تأکید کرد و گفت: در کنار توجه به سازه‌ها و تأسیسات آبی، باید به آداب، رسوم و دانش تاریخی مرتبط با آب نیز توجه شود. قنات، کاریز، آب‌انبار، برکه و نظام میرابی بخشی از سرمایه تمدنی ایران هستند که باید با تشکیل کارگروه‌های تخصصی ثبت و مستندسازی شوند.

امینی همچنین با اشاره به نقش دانش بومی در مدیریت منابع آب، تلفیق تجربه تاریخی جوامع با دانش علمی، فناوری‌های نوین و مشارکت مردم را برای مقابله با بحران آب ضروری دانست.

در این مراسم بر این نکته تأکید شد که پاسداری از میراث زنده آب، تنها حفظ یادگارهای گذشته نیست، بلکه صیانت از دانش، فرهنگ و تجربه‌ای است که می‌تواند در مدیریت بحران‌های امروز و انتقال سرمایه‌ای ارزشمند به نسل‌های آینده نقش‌آفرین باشد.