سروین دهقان – نشست خبری اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان تهران با حضور رضا همتی، معاون گردشگری و مرتضی ادیب‌زاده، معاون میراث فرهنگی این اداره‌کل برگزار شد. در این نشست، خسارت‌های جنگ به بناهای تاریخی، حفاظت از آثار موزه‌ای، فعالیت تورهای غیرمجاز و برنامه‌های توسعه گردشگری استان تشریح شد.

مرتضی ادیب‌زاده با اشاره به آسیب‌های واردشده به میراث تاریخی استان تهران در جریان جنگ رمضان گفت: ۶۸ بنای تاریخی آسیب دیده‌اند که بیشترین خسارت‌ها مربوط به مجموعه ثبت جهانی کاخ گلستان و مجموعه تاریخی‌فرهنگی سعدآباد بوده است.

به گفته او، آسیب‌ها در پنج سطح، از شکستگی در و پنجره تا خسارت‌های گسترده و تخریب کامل، دسته‌بندی شده‌اند. حدود ۱۰ بنای ثبت ملی نیز بیش از ۷۰ درصد آسیب دیده‌اند.

معاون میراث فرهنگی استان تهران برآورد اولیه خسارت ۶۷ بنای تاریخی را بیش از ۲.۷ همت اعلام کرد و افزود: این رقم شامل خسارت‌های کارشناسی‌شده کاخ گلستان و سعدآباد نمی‌شود. او با اشاره به محدودیت منابع مالی، از رایزنی با دستگاه‌های مختلف برای تأمین اعتبار حفاظت اضطراری و مرمت بناهای آسیب‌دیده خبر داد.

ادیب‌زاده همچنین گفت آواربرداری در برخی بناها با نظارت کارشناسان میراث فرهنگی انجام شده تا مصالح و شواهد تاریخی از بین نرود. به گفته او، کارشناسان در روزهای جنگ و تعطیلات نیز خسارت‌ها را مستندسازی کردند.

اشیای موزه‌ای سالم ماندند

ادیب‌زاده با تأکید بر اینکه هیچ‌یک از اشیای موزه‌ای در جریان جنگ آسیب ندیده‌اند، توضیح داد: پیش از جنگ، اموال تاریخی و فرهنگی به مخازن امن منتقل شده بودند.

او با اشاره به آسیب ساختمان موزه آبگینه و موزه رضا عباسی بر اثر موج انفجار و ترکش گفت: با وجود خسارت به ساختمان این دو موزه، اشیای موزه‌ای سالم ماندند و اقدامات ترمیمی از روزهای نخست آغاز شد.

به گفته معاون میراث فرهنگی استان تهران، با همکاری دفتر منطقه‌ای یونسکو از کاخ گلستان و تعدادی از بناهای تاریخی بازدید شده و فرم‌های حفاظت اضطراری برای شش موزه اصلی استان، شامل اطلاعات آثار، محل استقرار و شعاع ایمنی، تکمیل و به یونسکو ارسال شده است.

او کمبود نیروی انسانی، تجهیزات، فناوری روز و منابع مالی را از چالش‌های حفاظت از میراث تاریخی دانست و گفت نیروهای یگان حفاظت با همکاری دستگاه‌های امنیتی و انتظامی، مراقبت از بناها و محوطه‌های تاریخی را ادامه داده‌اند.

رضا همتی، معاون گردشگری استان تهران، با اشاره به فعالیت‌های غیرمجاز در فضای مجازی گفت: از سال ۱۳۹۹ موضوع فعالیت غیرمجاز دفاتر مسافرتی و اماکن اقامتی پیگیری شده و تاکنون حدود ۸۰۰ صفحه اینستاگرامی فاقد مجوز گردشگری شناسایی شده‌اند. فهرست این صفحات برای پیگیری به دادستانی ارسال شده است.

به گفته همتی، یک تیم رصد حدود ۱۰ نفره با بررسی هشتگ‌ها و فعالیت‌های مرتبط، این صفحات را شناسایی می‌کند. برخی گردانندگان آنها بلاگر، راهنمای سابق گردشگری یا افرادی هستند که مجوز آژانس آنها لغو شده است و در حوزه‌هایی مانند طبیعت‌گردی، گردشگری سلامت و تورهای خارجی فعالیت می‌کنند.

او با اشاره به تبلیغات فریبنده و گاه هنجارشکنانه برخی صفحات گفت: بخشی از مخاطبان این فعالیت‌ها جوانان ۱۸ تا ۲۵ سال هستند. درحالی‌که دفاتر مجاز هزینه‌هایی مانند مالیات، بیمه، آموزش و به‌کارگیری مدیر فنی و راهنمای حرفه‌ای دارند، برخی برگزارکنندگان غیرمجاز بدون رعایت این الزامات تور اجرا می‌کنند.

همتی افزود: برخی صفحات نشانی و شماره تماس مشخص ندارند و ارتباط با مسافران از طریق پیام خصوصی انجام می‌شود؛ گاهی نیز پول به حساب اشخاص ثالث واریز می‌شود که همین مسئله پیگیری شکایت‌ها را دشوار می‌کند. آسیب به طبیعت و حیات وحش، آلودگی صوتی و مزاحمت برای ساکنان مناطق گردشگری نیز از پیامدهای این تورهاست.

معاون گردشگری استان تهران چهار راهکار برای ساماندهی تورها اعلام کرد: اختصاص کد QR به هر تور مجاز با اطلاعات مبدأ، مقصد، توقف‌ها و تعداد مسافران؛ صدور صورت‌حساب گردشگری برای شناسایی اتوبوس‌ها؛ اختصاص پایانه‌های بیهقی و آزادی برای سوار و پیاده کردن مسافران؛ و همکاری پلیس در ورودی و خروجی استان برای کنترل مجوزها.

به گفته همتی، سامانه کد QR آماده استفاده است، اما هماهنگی بین دستگاه‌ها برای اجرای کامل آن هنوز انجام نشده است. او تعداد دفاتر خدمات مسافرتی مجاز استان را حدود ۲۴۰۰ دفتر و شمار راهنمایان گردشگری را حدود ۴۲۰۰ نفر اعلام کرد و گفت متقاضیان واجد شرایط می‌توانند در کمتر از یک ماه مجوز تورگردانی دریافت کنند.

همتی با اشاره به آزمون جامع گردشگری گفت حدود ۱۱۰۰ نفر در تهران برای شرکت در این آزمون ثبت‌نام کرده‌اند که نزدیک به ۷۰ درصد آنها زن هستند. خراسان رضوی با ۴۱۲ ثبت‌نام‌کننده در رتبه دوم قرار دارد.

این آزمون حوزه‌هایی مانند مدیریت فنی دفاتر خدمات مسافرتی، راهنمایان گردشگری و مدیریت عمومی تأسیسات گردشگری را پوشش می‌دهد. او همچنین از تشکیل تقریباً همه تشکل‌های حرفه‌ای گردشگری خبر داد و گفت تنها تشکل گردشگری سلامت هنوز تشکیل نشده است. با وجود پیش‌بینی تسهیلات در آیین‌نامه مربوط، تاکنون اعتباری به این تشکل‌ها پرداخت نشده است.

معاون گردشگری استان تهران با اشاره به کاهش ورود گردشگران پس از جنگ، بازسازی اعتماد گردشگران و تقویت زیرساخت‌ها را ضروری دانست. او گفت تهران حدود ۱۲ هتل پنج‌ستاره دارد و پیش‌بینی می‌شود سال آینده چهار تا پنج هتل چهار و پنج‌ستاره به ظرفیت اقامتی استان اضافه شود.

همتی مناطق برفی، ورامین و جنوب استان برای آفرود و کویرگردی، باغات شهریار، مناطق بکر غرب استان، کاروانسراهای رباط‌کریم و محور گردشگری شرق را از ظرفیت‌های قابل توسعه برشمرد.

به گفته او، نخستین هتل غرب استان در ملارد در هفته گردشگری افتتاح شده و قرار است سه تا چهار پروژه در دهه فجر در ورامین به بهره‌برداری برسد. همچنین برنامه‌ریزی شده تا پایان سال هشت مجموعه اقامتی شامل بوم‌گردی، هتل و مهمان‌پذیر در شهرستان‌های استان افتتاح شود.

او کمبود بودجه، ضعف تولید محتوا و مشارکت محدود بخش خصوصی را از موانع بازاریابی گردشگری تهران دانست و باغ‌موزه‌ها، سراهای محله، باغ هنر و برج میلاد را از ظرفیت‌های معرفی این استان عنوان کرد.

مرتضی ادیب‌زاده نیز از تفاهم‌نامه اداره‌کل میراث فرهنگی و اداره‌کل راه و شهرسازی استان تهران برای مطالعات بافت تاریخی دماوند و ورامین خبر داد. بر اساس این تفاهم‌نامه، تأمین منابع مالی بر عهده راه و شهرسازی و تدوین ضوابط و نظارت تخصصی بر عهده میراث فرهنگی است. هدف‌گذاری شده این دو پروژه تا پایان سال تکمیل شوند.

معاون میراث فرهنگی همچنین اعلام کرد آثار نمایشگاه «سرزمین مهر» که در پنج شهر چین برگزار شده بود، به کشور بازگشته و پس از انجام امور گمرکی در مخزن موزه قرار گرفته‌اند.

در پایان نشست، رضا همتی از آمادگی اداره‌کل برای برگزاری تور یک‌روزه تهران‌گردی ویژه خبرنگاران خبر داد و پیشنهاد کرد بازدید از جاذبه‌های کمترشناخته‌شده تهران و شهرستان‌ها، از جمله کاروانسراها، در برنامه قرار گیرد. او همچنین برگزاری جلسات ماهانه با خبرنگاران را برای تقویت ارتباط رسانه‌ها و اداره‌کل پیشنهاد کرد.