پگاه زارعی – چهل‌ودومین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران با دبیری بهروز شعیبی، امسال در حالی در ایران‌مال برگزار می‌شود که از همان روز نخست، شور و هیجان چشم‌گیری در میان فیلم‌سازان، دانشجویان، علاقه‌مندان و حتی خانواده‌های تهرانی به چشم می‌خورد. این رویداد قدیمی و معتبر سینمای کوتاه، بار دیگر ثابت کرده است که فیلم کوتاه، رسانه‌ای زنده و پرقدرت برای بیان دغدغه‌های نسل جدید است. اما آن‌چه امسال جشنواره را از دوره‌های گذشته متمایز کرده، نه فقط ترکیب فیلم‌ها یا ساختار تازه برگزاری، بلکه پیام رئیس‌جمهور به افتتاح جشنواره است؛ پیامی که در نوع خود کم‌سابقه است. چراکه در سال‌های اخیر، معمولاً وزرا یا مدیران میانی دولت برای جشنواره‌های فرهنگی پیام ارسال می‌کردند، و حضور مستقیم رئیس‌جمهور در این سطح، نشان از اهمیت و جایگاه ویژه‌ی سینمای کوتاه در عرصه فرهنگی کشور دارد. این اتفاق در همان ساعات ابتدایی، توجه رسانه‌ها و فعالان حوزه هنر را جلب کرد و فضای متفاوتی به آغاز جشنواره بخشید.

ایران‌مال؛ میزبان دور اما پرشور جشنواره

محل برگزاری جشنواره، مرکز همایش‌های ایران‌مال است؛ مکانی که اگر چه از مرکز شهر فاصله دارد، اما با استقبال گسترده مخاطبان روبه‌رو شده است. از صبح تا شب، سالن‌های نمایش مملو از تماشاگرانی است که با دقت فیلم‌ها را دنبال می‌کنند. صف‌های طولانی مقابل سالن‌ها برای دیدن فیلم‌های محبوب، نشانه‌ی همین اشتیاق است. به گفته برگزارکنندگان، بخشی از این استقبال چشم‌گیر به خاطر برنامه‌ریزی دقیق برای رفاه مخاطبان بوده است. ون‌ها و سرویس‌های ویژه‌ای برای رفت‌وآمد شرکت‌کنندگان تدارک دیده شده و با همکاری شرکت تپسی، پنجاه درصد تخفیف برای دو سفر رفت و برگشت به مقصد ایران‌مال در نظر گرفته شده است؛ اقدامی که به‌ویژه برای دانشجویان و علاقه‌مندان شهرستانی مورد توجه قرار گرفته است. در کنار این تسهیلات، حضور هرروزه‌ دانش‌آموزان دو هنرستان هنری در بخش‌های مختلف جشنواره، حال‌وهوای تازه‌ای به فضا داده است. چهره‌های نوجوان و جوانانی که با دفترچه‌ مخصوص در نشست‌های تخصصی این دوره از جشنواره شرکت می‌کنند در و فیلم می‌بینند و درباره آن بحث می‌کنند، تصویری از آینده‌ی سینمای ایران را در این روزها شکل می‌دهد.

فیلم‌ها و ذائقه مخاطبان

در میان ده‌ها فیلمی که در این دوره به نمایش درآمده، چند اثر به‌طور ویژه نظر مخاطبان را جلب کرده‌اند. فیلم‌های «انار»، «میام دنبالت» و «مو» از جمله آثاری بودند که با استقبال چشم‌گیر تماشاگران مواجه شدند و بسیاری از تماشاگران پس از نمایش، از تجربه‌ی عاطفی و صمیمی این آثار سخن گفتند. اما شاید پدیده‌ امسال جشنواره، فیلم «خداحافظ آشغال» ساخته‌ برادران ارک باشد. صف طولانی علاقه‌مندان برای تماشای این فیلم کوتاه، یادآور رونق روزهای طلایی جشنواره‌های سینمایی است. این فیلم که به‌گفته‌ برخی منتقدان، حکم دمویی از پروژه‌ی بلند آینده‌ی این دو فیلم‌ساز را دارد، با زبان تصویری خلاقانه و روایت متفاوتش توانسته مخاطبان حرفه‌ای را نیز شگفت‌زده کند.

یاد ناصر تقوایی در چهل‌ودومین جشنواره

این دوره از جشنواره با یاد و نام ناصر تقوایی، فیلم‌ساز بزرگ و تأثیرگذار سینمای ایران برگزار می‌شود. تقوایی، که بسیاری از فیلم‌سازان جوان امروز از او به‌عنوان معلم غیرمستقیم خود یاد می‌کنند، نمادی از نگاه دقیق و عمیق به زندگی مردم عادی است؛ نگاهی که در بخش‌های مختلف جشنواره امسال نیز جاری است. جالب آن‌که با تصمیم دبیر جشنواره، مراسم افتتاحیه رسمی برگزار نشد تا همه‌چیز به نمایش فیلم‌ها و گفتگو با مخاطبان اختصاص یابد. این انتخاب، بهروز شعیبی را در جایگاه مدیری قرار داده که ترجیح می‌دهد «خود فیلم‌ها سخن بگویند» و تمرکز جشنواره را بر محتوا بگذارد.

هم‌افزایی نهادها و رسانه‌ها

در سطح شهری نیز، با نصب گسترده‌ی بیلبوردهای جشنواره در نقاط مختلف شهر و حتی بر روی اتوبوس‌های خطوط پرتردد، تصویر جشنواره را به میان مردم آورده است. این حضور شهری، به جشنواره هویت بصری قدرتمندی داده که هر رهگذری را به یاد رویداد این روزها می‌اندازد.از سوی دیگر، پوشش رسانه‌ای گسترده‌ای نیز در حال انجام است. برنامه‌ «هفت» از شبکه نمایش با ویژه‌برنامه‌ای درباره فیلم کوتاه، برنامه‌ «هوران» در آپارات و ویژه‌برنامه‌ی اختصاصی فیلم کوتاه در شبکه دو سیما، بخش‌های مختلف جشنواره را برای مخاطبان سراسر کشور روایت می‌کنند.

پیوند نسل‌ها در سینمای کوتاه

یکی دیگر از نکات جالب امسال، حضور محمدرضا آذرپندار، دبیر دوره چهل‌ویکم، در رویدادهای امسال است. او با وجود واگذاری مسئولیت به دبیر جدید، همچنان در رفت‌وآمد میان سالن‌ها دیده می‌شود و این استمرار ارتباط، نشانه‌ تعامل مثبت میان نسل‌های مدیریتی جشنواره است. بهروز شعیبی، دبیر فعلی جشنواره، در گفت‌وگوهای مختلف تأکید کرده است که هدف اصلی او، ایجاد فضایی برای گفت‌وگوی بین نسل‌هاست؛ گفت‌وگویی که هم در میان فیلم‌سازان جوان و پیشکسوت دیده می‌شود و هم در میان تماشاگران و داوران.

شور تماشاگران و انرژی جشنواره

با وجود فاصله مکانی، سالن‌های نمایش از صبح تا شب پر از تماشاگر است. دانشجویان فیلم‌سازی از دانشگاه‌های تهران، هنر و سوره، در کنار خانواده‌ها و علاقه‌مندان، فضای پرنشاطی را پدید آورده‌اند. کافی است به راهروی اصلی ایران‌مال قدم بگذارید تا هیاهوی گپ و گفت‌ها درباره فیلم‌ها، عکس‌گرفتن با پوسترها و صف‌های بلیت را ببینید. همه‌چیز از انرژی و امید می‌گوید؛ از نسلی که می‌خواهد حرفش را در قالب فیلم کوتاه بزند. امسال، جشنواره فقط مکانی برای دیدن فیلم نیست، بلکه فرصتی برای دیدن آینده‌ی سینمای ایران است.

پایان، آغاز است

چهل‌ودومین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران، بی‌تردید یکی از منسجم‌ترین و پرشورترین دوره‌های خود را تجربه می‌کند. از پیام رئیس‌جمهور تا یاد ناصر تقوایی، از حضور دانش‌آموزان تا استقبال مردم از فیلم‌های کوتاه، همه نشانه‌هایی است از اهمیت روزافزون این هنر در جامعه امروز ایران. در پایان، شاید بتوان گفت که امسال، جشنواره نه فقط محفلی برای فیلم‌سازان که آیینه‌ای از تحرک فرهنگی نسل جوان ایران است؛ نسلی که از دل فیلم کوتاه، رؤیای سینمایی بزرگ‌تری را دنبال می‌کند.