حسن بردبار؛ صبا– در چهارمین روز از چهل‌ودومین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران، خبرنگار صبا با چهار فیلم‌ساز جوانی گفت‌وگو کرده که هر یک با نگاهی متفاوت، از تجربه‌های نخستین و دغدغه‌های اجتماعی و انسانی خود در مسیر فیلم‌سازی گفته‌اند. از مهسا احمدزاده با فیلم «ماه پنه» که با نگاهی شاعرانه به کودکی خود بازگشته، تا حمید یوسفی با «چشم بسته» که نگاهی واقع‌گرایانه به خطا و تردیدهای انسان معاصر دارد؛ از سامان حسین‌پور با «پسر» که با جسارت به موضوعی حساس در بستر فرهنگی و اجتماعی ایران پرداخته، تا علیرضا محمدی جمیل‌آبادی با «خان‌بابا» که روایت انسانی خود را در دل روستایی از کرمان ساخته است. این گفت‌وگوها تصویری روشن از تنوع نگاه، خلاقیت و پویایی نسلی را ترسیم می‌کنند که سینمای کوتاه ایران را به سوی افق‌های تازه‌ای از اندیشه و بیان هنری سوق می‌دهد.

سامان حسین‌پور که در دوره‌های قبل با فیلم‌های «چمدان»، «ضبح» و «دیگری» حضور داشته، چهارمین حضور خود به عنوان فیلمساز را با فیلم «پسر» رقم زده و پیشتر یکی از اعضای هیات انتخاب این جشنواره نیز بوده است. فیلم «پسر» پیش‌تر، در جشنواره منطقه‌ای تبریز حضور داشته و لوح تقدیر بهترین فیلم را دریافت کرده است.

ایده اولیه فیلم «پسر» چگونه متولد شده و به چه موضوعی می‌پردازد؟

ایده اولیه فیلم «پسر» زمانی شکل گرفت که در خیابان مادری را دیدم که در گوشه‌ای ایستاده و منتظر ماشین بود. این صحنه برایم بسیار جالب بود؛ انگار این مادر در انتظار چیزی است و دنبال کسی می‌گردد. این تصویر در ذهنم باقی ماند و به مرور بارها به ذهنم بازگشت و به نوعی مرا وادار کرد که برایش داستانی بنویسم. با گذر زمان و با استفاده از اطلاعاتی که از جامعه ترنس‌های ساکن ایران داشتم، تصمیم گرفتم داستان را به سمت این موضوع پیش ببرم و حول محور مواجهه یک مادر با پسر ترنس خود شکل گیرد.

با توجه به موضوع حساس، آیا در مسیر ساخت فیلم با چالش خاصی مواجه شدید؟

در مسیر تولید اتفاق خاصی نیفتاد و همه چیز به خوبی پیش رفت. چالش اصلی من در مرحله نوشتن فیلمنامه بود؛ اینکه چگونه می‌توان داستان مادری را روایت کرد که با پسر ترنس روبرو می‌شود. این مواجهه با واقعیت در یک فضای سنتی برای او چالش برانگیز است و من به عنوان نویسنده باید این چالش را تا آنجا که می‌شد، به شکلی واقع‌بینانه و باورپذیر می‌نوشتم و در نهایت به فیلم تبدیل می‌کردم. فکر می‌کنم مرحله نوشتن اثر و خلق شخصیت‌هایی واقعی که بتواند در خور آن وضعیت و یک بازنمایی از ترنسی باشد که از روستا به شهر آمده و مواجهه مادر با این مسئله، چالش‌هایی بود که بر سر راهم قرار داشت. من تلاش کردم پروفایل شخصیت‌ها و پیش‌زمینه داستان را تا حد امکان کامل بنویسم تا بتوانم به داستانی واقعی دست کم برای خودم برسم.

آیا در روند نوشتن و ساخت نیاز به تحقیقات خاصی داشتید؟

بله، ما برای درک تجربه‌های افراد ترنس و آگاهی از پروسه تطبیق جنسیت از جمله مراحل قانونی، پزشکی و روانشناختی آن، تحقیقات میدانی و پژوهشی داشتیم. این مسئله در ایران قانونی است و این افراد باید سلسله‌ای از مراحل قانونی و روان‌شناختی را طی کنند و در نهایت تاییدیه پزشک و روانشناس دریافت کنند تا بتوانند پروسه عمل را شروع کنند. برای من، علاوه بر مراحل قانونی و پزشکی، جنبه روانشناختی و نحوه تعامل این افراد با جامعه نیز اهمیت داشت. برای این منظور با چندین نفر از جامعه ترنس، چه از طریق ویدئو کال و چه مصاحبه حضوری، گفتگو کردم و اطلاعات ارزشمندی به دست آوردم که به شکل‌گیری شخصیت‌ها و واقعیت داستان کمک کرد.

لوکیشن‌های فیلم در کجا بوده است؟

بخش عمده فیلمبرداری در کردستان، منطقه اورامانات و سنندج انجام شد.

درباره تهیه‌کننده فیلم و روند تأمین بودجه بگویید.

من پس از نوشتن فیلمنامه، تلاش کردم بودجه‌ای برای تولید فیلم تامین کنم. در یکی از جشنواره‌های خارجی در صربستان، با یک فیلمبردار سوئیسی به نام رابین هنکس آشنا شدم که فیلمبرداری «پسر» را نیز انجام داده است. من فیلمنامه را به او دادم و او نیز از ایده فیلم استقبال کرد. از طریق ایشان با یک تهیه‌کننده سوئیسی صحبت شد و تهیه‌کننده نیز با خواندن فیلمنامه، علاقمند شد و قول حمایت داد. اما روند تأمین بودجه حدود یک سال و نیم طول کشید و در این مدت ما برای استفاده از فاندهای مختلف اقدام می‌کردیم تا نهایتاً توانستیم بودجه لازم را تأمین کرده و فیلم را جلوی دوربین ببریم.

فیلم چند بازیگر دارد و آیا از بازیگران حرفه‌ای استفاده شده است؟

بازیگر نقش اصلی، مادر، مریم بوبانی است و اجرای بسیار زیبایی ارائه دادند. نقش دوم، فرهاد، که پسر داستان است، توسط کیانوش فرزین بازی شد. ایشان بازیگر تئاتر هستند و این اولین تجربه تصویرس بود که با کمک من و سایر همکاران سر صحنه توانستند اجرای موفقی داشته باشند. دیگر بازیگران فیلم، مهوش شیخی، متین خیبری و کوروش احمدی هستند که در مجموعه همکاری کردند.