مریم عظیمی– تمارض یک درام اجتماعی کوتاه به مدت ۲۳ دقیقه و ۳۴ ثانیه و اولین ساخته‌ حرفه‌ای پیام اینالویی است که در جشنواره فیلم کوتاه تهران امسال نیز حضور داشت. این فیلم که برشی از زندگی یک پدر و دختر را روایت می‌کند، با نگاهی رفتارشناسانه به مسائل سالمندی می‌پردازد.

فیلمسازی و کار در زمینه فیلم کوتاه را چگونه آغاز کردید؟

آغاز این مسیر برای من با نوشتن شروع شد. قبل از اینکه حتی به بازیگری بپردازم، به نوشتن علاقه داشتم و صحنه و لحظه هایی که روی خودم اثر عمیقی می‌گذاشت را در قالب نمایشی می‌نوشتم اما هیچ‌گاه به فکر ساخت فیلم نیفتاده بودم. شاید به دلیل اینکه به داشتن تخصص در هر کاری اعتقاد داشتم و من چیزی از کارگردانی نمی دانستم و از طرف دیگر روحیه کمال‌گرایی‌ام باعث می‌شد که فکر کنم هنوز به ایده‌ای نرسیده‌ام که از نظرم قطعا ارزش ساخت داشته باشد. بعد ها از آقای فرهادی شنیدم که: یک اثر هنری حاصل یک اطمینان و قطعیت نیست و برای من (فرهادی) همواره حاصل همه بی ثباتی‌ها و عدم اطمینان‌ها بوده است. این یعنی باید با همه تردید‌ها دست به کار شد، ساخت و رفته رفته در طول مسیر بهتر شد. چند سال بعد فرآیند یادگیری آغاز شد. دوره‌های مختلف کارگردانی را با اساتید مختلفی شروع کردم، مطالعه فردی داشتم و سر هر صحنه‌ای که به عنوان بازیگر می‌رفتم سعی می‌کردم از کارگردان بیاموزم و تجربه کنم. ایده تمارض هم طی همین دوران و پس از ساخت تعدادی فیلم کوتاه کلاسی با تلفن همراه، شکل گرفت و تصمیم گرفتم آن را به عنوان اولین کار کوتاهم با عوامل حرفه‌ای و تجهیزات بهتر و بیشتر بسازم.

فیلم تمارض به چه موضوعی می‌پردازد؟

منشا اصلی و الهام بخش من برای ساخت فیلمی درباره دوران کهولت، ابتدا به ترس شخصی خودم از این برهه از زندگی بر می‌گردد. دوره‌ای که انسان احتمالا به دلیل کندی در یادگیری ، بی حوصلگی ، بیماری و کم دقتی از پیشرفت‌ها و علم روز دنیا عقب می‌افتد و احتمالا به دلیل ناتوانی مشارکتش در روند زندگی بسیار کم می‌شود. دورانی که اکثر هم‌سن و سالانتان احتمالا از شما دور شده و یا دیگر در قید حیاط نیستند و رفته رفته تبدیل به یک مسئولیت و بار برای دیگران می‌شوید، تازه اگه خوش شانس باشید و فرزندان خوبی داشته باشید. من ترس زیادی از این دوره دارم. اما ایده اولیه تمارض در زمان کرونا و اتفاقی که برای پدرم افتاده بود در ذهنم شکل گرفت. بعد از آن یک سری رفتارهای مشابه را در افراد مسن جامعه‌ی اطرافم مشاهده کردم که مرا به این ایده رساند که ممکن است این رفتار در این سن شایع باشد و بعد از مطالعه چندین مقاله و مشاهدات عینی، مضمون فیلم در ذهنم نهایی شد و بعد فیلمنامه رو نوشتم.

در خصوص بازیگران فیلم و همکاری با آن‌ها بگویید.

من از همان ابتدای نگارش فیلمنامه، آقای اسماعیل محرابی را برای نقش اصلی در نظر داشتم. وقتی با ایشان صحبت کردم، متوجه شدم خودشان هم به این نقش علاقه‌مندند. بنابراین، در انتخاب بازیگر نقش اصلی با چالش خاصی روبه‌رو نشدیم. البته پیشنهاد شد از نابازیگر استفاده کنیم، اما من معتقد بودم این نقش باید توسط یک بازیگر حرفه‌ای اجرا شود؛ چون در موقعیت‌ها و لحظات حساسی قرار دارد که نیاز به درک عمیق و مهارت اجرایی بالایی دارد. اما انتخاب بازیگر نقش «نگار» یا همان دختر داستان، مسیر متفاوتی داشت. جزئیات چهره و فیزیک برایم اهمیت داشت، اما بیش از هر چیز می‌خواستم ببینم بازیگر چگونه با یک لحظه خاص در فیلم برخورد می‌کند و صدایش چه حسی منتقل می‌کند. همچنین، ترکیب او در کنار آقای محرابی باید تصویری قابل‌باور و تأثیرگذار ایجاد می‌کرد. برای همین فهرستی از گزینه‌های مناسب تهیه کردیم و از آن‌ها خواستیم به دفتر بیایند. ساعت‌ها گفت‌وگو کردیم و حتی سکانس خاصی را با آن‌ها اجرا کردیم. همه بازیگران حرفه‌ای و متعهد بودند و نهایت تلاش خود را به کار بستند. در نهایت، پس از بررسی‌های متعدد، تصمیم گرفتیم خانم شقایق تنگستانی این نقش را ایفا کند. در مجموع، برای انتخاب همه بازیگران وسواس زیادی به خرج دادم، چون معتقدم بازیگر یکی از ارکان اصلی فیلم است و بدون حضور بازیگران خوب، نمی‌توان داستانی ساخت که با احساس و قلب مخاطب ارتباط برقرار کند. در واقع، بدون بازیگران خوب، فیلم خوبی هم نخواهید داشت.

در بحث تهیه فیلم و سرمایه گذار چگونه پیش رفتید آیا با انجمن سینمای جوان همکاری داشتید؟

فیلم «تمارض» با سرمایه شخصی من و برادرم ساخته شد و ما به هیچ انجمن یا نهادی مراجعه نکردیم. البته در ابتدا موضوع ساخت «تمارض» را با چند سرمایه‌گذار و تهیه‌کننده در میان گذاشتیم، اما با وجود علاقه آن‌ها برای همکاری، این مذاکرات به نتیجه نرسید. طبیعی هم بود؛ انتظار نداشتم برای اولین کارم به‌راحتی سرمایه‌گذار پیدا کنم. در آغاز راه، تردیدهای زیادی وجود دارد و کمتر کسی حاضر است روی کار اول شما ریسک کند. در چنین شرایطی تنها کسی که به شما و ایده‌هایتان باور دارد، خودتان هستید. بنابراین، با وجود وضعیت مالی نه‌چندان مناسب، به کمک برادرم و همراهی همکارانم، و با بودجه محدودی که فراهم کردیم، توانستیم ساخت این فیلم را به سرانجام برسانیم.

با چه چالش‌هایی در مسیر ساخت این فیلم مواجه بودید؟

ما در مراحل پیش‌تولید و تولید «تمارض» با چالش‌های فراوانی روبه‌رو بودیم. یکی از مهم‌ترین مسائل، مدیریت بودجه محدود فیلم در برابر سختی صحنه‌هایی بود که قصد فیلم‌برداری‌شان را داشتیم. در سکانس‌های داخل ماشین، با توجه به دکوپاژ مورد نظر، ابتدا تصمیم داشتیم همه صحنه‌ها را در استودیو ضبط کنیم، اما هزینه آن بسیار بالا بود. در نهایت تصمیم گرفتیم به‌صورت Car-mount و خارج از استودیو فیلم‌برداری کنیم. سرمای هوا، زمان محدود و مشکلات فنی، کار را دشوار کرده بود؛ به‌ویژه که به دلیل کمبود بودجه، باید همه سکانس‌ها را در یک روز می‌گرفتیم و این فشار زمانی، استرس زیادی به گروه وارد می‌کرد. از سوی دیگر، لوکیشن خانه شخصیت اصلی فیلم را فقط دو روز در اختیار داشتیم، در حالی‌ که هرکس فیلم‌نامه را می‌خواند، مطمئن بود این حجم از سکانس حداقل چهار روز کار می‌خواهد. با این حال من با تیمی کار می‌کردم که آمده بودند کار را به پایان برسانند و این بزرگ‌ترین خوش‌اقبالی من بود. روز اول تا دیروقت کار کردیم و با وجود خستگی، هنوز بخش زیادی از پلان‌ها باقی مانده بود. توان مالی تمدید لوکیشن را نداشتیم، بنابراین گروه ۱۸ ساعت بدون استراحت پای کار ماند تا بدون حذف حتی یک پلان، کار را به سرانجام برساند. صبح روز بعد نیز همه دوباره سر صحنه حاضر بودند. به‌جرأت می‌گویم در ساخت «تمارض» عشق تمام اعضای تیم جاری بود و من از تک‌تک‌شان سپاسگزارم.