پگاه زارعی – سریال پلیسی «الگوریتم» به کارگردانی بیژن میرباقری و طراحی و تهیه‌کنندگی ابوالفضل صفری این روزها از آنتن شبکه سه پخش می‌شود و نظر مخاطبان را به خود جلب کرده‌است؛ این سریال از جمله آثار پر بازیگر تلویزیون محسوب می‌شود که در آن طیف متنوعی از بازیگران حضور دارند، نقش اصلی آن را بهادر زمانی ایفا می‌کند و هنرمندانی نظیر مهدی‌زمین‌پرداز، بهار قاسمی، پیام احمدی‌نیا، محسن قصابیان و… در آن به ایفای نقش می‌پردازند. در ادامه گفت‌وگوی خبرنگار روزنامه صبا را با بیژن میرباقری کارگردان سریال «الگوریتم» می‌خوانید.

ابتدا بفرمایید جرقه‌ اولیه‌ شکل‌گیری سریال «الگوریتم» از کجا آمد؟ این اثر به شما سفارش داده شد یا دغدغه‌ شخصی خودتان بود؟

این سریال به من پیشنهاد شد. فیلمنامه‌ اولیه مختصات دیگری داشت. بعد از صحبت با تهیه‌کننده تصمیم گرفتیم فیلمنامه را به‌روز کنیم، از شرایط موجود نجاتش بدهیم و ایده‌های جدیدتری در آن قرار دهیم. در واقع، بازنویسی انجام شد و آن بازنویسی‌ها حاصل علاقه‌مندی شخصی، رصد جامعه، مطالعات و دغدغه‌های خودم بود که در نهایت ما را به فیلمنامه‌ی «الگوریتم» رساند.

پس ساختار چندخطی و روایت‌های موازی از ابتدا در فیلمنامه وجود نداشت؟

بله، درست است. این ساختار پس از بازنویسی شکل گرفت.

در روایت‌های موازی، بین خط داستانی پلیس و سارقان چطور تعادل ایجاد کردید تا هم ریتم حفظ شود و هم مخاطب کنجکاو بماند؟

این بستگی به حجم قصه دارد. وقتی حجم قصه بالا باشد و بتوانید ضرایب مختلف مانند شخصیت‌پردازی و فضاسازی را ترسیم و تبدیل به درام کنید، متریال زیادی در اختیار دارید. در این شرایط باید بین اجزای قصه تعادل برقرار کنید؛ زواید را حذف کنید و آنچه خالص و ضروری است، یعنی اصل درام، قصه، فضا و اکت‌های شخصی شخصیت‌ها را نگه دارید. باقی ماجرا هم به مهارت فنی و زمان‌بندی درست مربوط است. وقتی دست‌تان از نظر متریال پر باشد، قصه خودش ساختمانش را پیدا می‌کند.

در فرآیند کارگردانی و تولید، با چه چالش‌هایی روبه‌رو بودید؟ ژانر پلیسی معمولاً سختی‌های خاص خودش را دارد.

بله، مهم‌ترین چالش برای ما این بود که پلیس‌ها واقعی از کار دربیایند. یعنی پلیس‌ها از قالب‌های نمایشی و ادبیات داستانی خارج شوند و به پلیس واقعی تبدیل شوند. این بزرگ‌ترین چالش تمام عوامل، نه فقط من، بلکه کل تیم بود.

درباره‌ انتخاب بازیگران هم بفرمایید. یکی از نقدها این بود که بیشتر از چهره‌های آشنا و تلویزیونی استفاده شده. این انتخاب‌ها پیشنهاد خود شما بود یا با محدودیت مواجه بودید؟

واقعیت این است که مهم‌ترین عامل محدودکننده در انتخاب بازیگر، میزان سرمایه است. علاوه بر آن، این سال‌ها مسئله‌ی تمایل یا عدم تمایل برخی بازیگران به همکاری با تلویزیون هم به چالش جدی تبدیل شده. این خط‌کشی‌ها گاهی انتخاب‌های ما را محدود می‌کند، اما از طرفی تبدیل به فرصت هم می‌شود؛ یعنی وقتی با محدودیت مواجه می‌شویم، تصمیم می‌گیریم با چهره‌های جدید کار کنیم و فرصت‌های تازه‌ای خلق کنیم.

شما نگاه سینمایی مشخصی دارید. تطبیق با قواعد تلویزیون برایتان دشوار نبود؟

نه، ببینید، در این حرفه کسی که می‌داند برای سینما کار می‌کند، ذاتاً پذیرفته که هر مدیوم ویژگی‌های خاص خودش را دارد. بحث «تن دادن» نیست، بحث این است که از هر مدیوم بهترین استفاده ممکن را ببریم.

در روند ساخت سریال، چقدر از نظرات مشاوران پلیسی یا اجتماعی استفاده کردید؟

در طول پروژه مشاوران مختلفی داشتم: در زمینه‌ی درام، مسائل اجتماعی، شبکه‌های اجتماعی، اقتصاد، و حوزه‌ی پلیس. تیم‌های اجرایی متعددی کنار ما بودند که وقت و انرژی گذاشتند تا این موارد دقیق دربیاید. کارشناسان انتظامی و اجتماعی متعددی همکاری داشتند، از جمله دکتر الستی در حوزه‌ی اجتماعی، سرهنگ شمس‌آبادی در حوزه‌ی پلیسی، و همچنین سرهنگ شیخ‌زاده و سرهنگ نام‌آور که در بخش‌های مختلف مشاوره دادند. بازتاب همه‌ی این همکاری‌ها را در سریال می‌بینید.

در برخی نقدها از «الگوریتم» به‌عنوان بازگشت موفق شما به تلویزیون یاد شده است. خودتان چقدر با این تعبیر موافقید؟

نوشته بودند بازگشت موفق؟ خب باید از نویسنده بپرسید که وقتی گفته «بازگشت موفق»، یعنی قبلاً ناموفق بودم؟ ولی اگر منظورتان این است که تجربه‌ موفقی بوده، باید بگویم هر کاری برای من تجربه‌ای تازه است. من به‌عنوان کارگردان، صرفاً تلاش می‌کنم هر قصه‌ای را که به دلم می‌نشیند بسازم. اگر «الگوریتم» دیده شده، بخش عمده‌اش به خاطر پروداکشن خوب کار است. کارگردان همان کارگردان است، اما سطح تولید و کیفیت فنی در این پروژه متفاوت بود. این تغییر رویکرد در تولیدات باعث شده نتیجه بهتری بگیریم و اگر این مسیر ادامه پیدا کند، مطمئناً شاهد آثار باکیفیت‌تری در آینده خواهیم بود.