مریم عظیمی _ نمایش «راسو» اثری به کارگردانی سعید هنرآموز و نویسندگی سهند خیرآبادی است که بازیگران شناخته شده‌ای چون بهاره رهنما، ایوب آقاخانی، ریحانه سلامت و ایمان راد در آن به ایفای نقش پرداخته‌اند. این نمایش به گسست روابط انسانی با زبانی طنزآمیز می‌پردازد و ارتباط پیچیده دو زوج را دستمایه قصه‌ای عمیق‌تر کرده است. در ادامه گپ و گفت خبرنگار صبا با کارگردان این نمایش را می‌خوانید.

آشنایی و همکاری با سهند خیرآبادی نویسنده اثر چگونه شکل گرفت؟

آشنایی ما به چند ماه پیش از شروع همه‌گیری کرونا، یعنی سال ۱۳۹۸ باز می‌گردد. همان سال من در تماشاخانه مهرگان نمایشی با عنوان «چه کسی شلیک کرد» را اجرا کرده بودم. یکی از بازیگران آن اثر، آقای هامون سیدی بود و پیشنهاد کرد تا متنی با عنوان «دراماتورژ» را به کارگردانی من و بازیگری او روی صحنه ببریم. من از متن خیلی خوشم آمد و فهمیدم نویسنده آن آقایی به نام سهند خیرآبادی است. از همان‌جا ارتباط تلفنی من با سهند آغاز و اولین دیدار حضوری‌مان هم شبی بود که اجرای نمایش شروع شد. پس از آن در کار بعدی او، یعنی نمایش «مستخدم» به‌عنوان مجری طرح در کنار سهند حضور داشتم. سپس در پروژه «این دنیا یه کنسرت به من بدهکاره» همکاری داشتیم و از آن زمان تاکنون، دوستی و همکاری من با آقای خیرآبادی تداوم یافته است.

آیا ژانر این اثر را کمدی می‌دانید یا صرفاً طنزی در بطن آن نهفته است؟

در این نمایش انتقادی نسبت به جنبه‌های مختلف زندگی امروز ما وجود دارد؛ به‌ویژه از شتاب و سرعت زندگی در بستر شبکه‌های اجتماعی و اینکه تمام حواس ما معطوف تلفن‌های همراهمان شده و از یکدیگر فاصله گرفته‌ایم. دیالوگ معروفی در نمایش داریم که می‌گوید: «تکنولوژی دور را نزدیک می‌کند و نزدیک را دور.» در ظاهر همه در کنار هم هستیم، اما در واقع از هم دور شده‌ایم، چون هرکدام در دنیای مجازیِ خود زندگی می‌کنیم؛ دنیایی موازی با واقعیت. البته این انتقاد به همه ما وارد است و شاید همین باعث شده از حال و روز هم بی‌خبر باشیم، احساسات‌مان نسبت به یکدیگر کم‌رنگ شود و در عین حضور دائم در فضای مجازی، در واقعیت کمتر یکدیگر را درک می‌کنیم. بیان چنین مفاهیمی از زبان طنز، شاید برای مخاطب جذاب‌تر باشد، چون هم ارتباط بیشتری برقرار می‌کند و هم از آن زندگی روزمره‌ای که خود مخاطب دقیقا با آن در تماس است تا حدی فاصله می‌گیرد. در واقع، انتقاد کردن به زبان طنز شیوه‌ای مؤثر برای بیان مسائل اجتماعی است.

در طراحی و اجرای شخصیت‌های نمایش تا حدی اغراق‌ دیده می‌شود و این بعد کمدی اثر را تقویت می‎کند.

بله اما در عین حال، در طول اجرا موقعیت‌هایی نیز شکل می‌گیرد که اثر جنبه‌ی کمدی موقعیت پیدا می‌کند. در واقع، تمام این افراد در خانه‌ای گرد هم آمده‌اند تا منتظر پسرشان، شاهرخ، باشند، اما هیچ ‌یک تحمل دیگری را ندارد و صرفاً به ‌خاطر شاهرخ همدیگر را تاب می‌آورند. با این حال، انتظارشان به سرانجام نمی‌رسد و پیش از آنکه شاهرخ وارد خانه شود، همه خانه را ترک می‌کنند.

نکته‌ای که در نمایش توجه مرا جلب کرد، پرهیز از تحرک‌های بی‌دلیل در میزانسن‌ها بود. از علت این انتخاب بگویید.

ما نمی‌خواستیم در میزانسن اضافه کاری کنیم، نمایش فضایی رئال دارد و با توجه به اینکه تمام اتفاق‌ها در یک موقعیت و لوکیشن جریان دارد، نیاز به جابه‌جایی‌های غیر ضروری نداشت. البته در نمایشنامه برخی از ورود و خروج‌هایی که در اجرا دیده می‌شود، مثلا در مورد کاراکتر «فتانه»، اصلا وجود ندارد و این‌ها میزانسن‌هایی است که ما در اجرا اضافه کردیم تا حس جریان داشتن زندگی در خانه حفظ شود. برای مثال، در آغاز نمایش او مشغول گل گذاشتن در گلدان، چیدن میز شام یا آشپزی است، که همه جزئی از میزانسن‌های طراحی‌شده‌اند. در مجموع، اغراق و حرکت اضافه‌ای در میزانسن‌های اثر نیست؛ همه چیز نرم، طبیعی و روان پیش می‌رود. همین امر باعث می‌شود تماشاگر حس کند در فضای یک خانه‌ی واقعی حضور دارد و شاهد زندگی روزمره‌ی عادی است، بدون آنکه بزرگ‌نمایی یا اغراق در آن وجود داشته باشد.